સૂરા અન-નિસા — આયત 100

શબ્દોની સમજૂતી:

• يُهَاجِرْ (યુહાજિર): હિજરત કરે, એટલે કે દેશ છોડીને બીજે સ્થળે જાય — ખાસ કરીને કુફ્ર (અવિશ્વાસ) ના દેશમાંથી ઈસ્લામના દેશ તરફ.
• مُرَاغَمًا (મુરાગામન્): એવું સ્થળ જ્યાં જઈને દુશ્મનો નાક ઘસે, એટલે કે જ્યાં શત્રુઓ અપમાનિત થાય અને મુસ્લિમને ઈઝ્ઝત (સન્માન) મળે. આ શબ્દ "રગામ" ઉપરથી લેવાયો છે, જેનો અર્થ ધૂળ છે — નાક ધૂળમાં ઘસાવું એટલે અપમાન.
• سَعَةً (સઅહ): પહોળાઈ, વિશાળતા — અહીં અર્થ રોજી-રોટી અને જીવનમાં વિશાળતા છે.
• يُدْرِكْهُ (યુદરિક્હુ): તેને પકડે, તેની પાસે પહોંચે — અહીં અર્થ મૃત્યુ તેને આવી લે.
• وَقَعَ (વકઅ): નક્કી થઈ ગયું, સાબિત થઈ ગયું.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં હિજરતની ફઝીલત (મહાનતા) અને તેના બદલામાં મળતા ઈનામનું વર્ણન કરે છે.

જે વ્યક્તિ અલ્લાહના રસ્તામાં હિજરત કરે — એટલે કે કુફ્રના દેશમાંથી ઈમાનના દેશ તરફ પોતાના દીનની રક્ષા માટે નીકળે, અલ્લાહના ફઝલની આશા રાખે અને દીનની મદદનો ઈરાદો ધરાવે — તો તેને ધરતી પર ઘણી જગ્યાએ પનાહ મળશે, જ્યાં તે ઈઝ્ઝત સાથે રહી શકશે અને દુશ્મનો અપમાનિત થશે. સાથે જ તેને રોજી-રોટી અને જીવનમાં પણ વિશાળતા મળશે. તેને એવી જમીન મળશે જે તેની પોતાની જમીનથી ઉત્તમ હશે.

અને જે વ્યક્તિ પોતાના ઘરમાંથી અલ્લાહ અને તેના રસૂલ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) તરફ હિજરત કરવાના ઈરાદે નીકળે, પછી તેને મંઝિલ સુધી પહોંચતા પહેલા મૃત્યુ આવી પકડે, તો તેનું અજર (ઈનામ) અલ્લાહ પર નક્કી થઈ ગયું છે. તેને એ વાતનું કોઈ નુકસાન નથી કે તે પોતાના હિજરતના સ્થળ સુધી પહોંચી ન શક્યો — કારણ કે તેનો ઈરાદો સાચો હતો અને તેનું ઈનામ અલ્લાહના જવાબદારીમાં આવી ગયું છે, જે અલ્લાહે પોતાની કૃપાથી પોતા પર લીધું છે.

અને અલ્લાહ તેના બંદાઓ માટે ખૂબ માફ કરનારો અને ખૂબ દયાળુ છે — તે પોતાના બંદાઓની પહેલાની ભૂલો માફ કરે છે, જ્યારે તેઓ તૌબા કરે છે, અને તેમના પર દયા કરે છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહના રસ્તામાં હિજરત કરવી એ ખૂબ મોટું ઈબાદત છે — જે વ્યક્તિ અલ્લાહ માટે પોતાનું ઘર, દેશ અને સગાં-સંબંધીઓ છોડી દે છે, અલ્લાહ તેને ક્યારેય નિરાશ નથી કરતો.
2. **અલ્લાહનું વચન છે કે હિજરત કરનારને ધરતી પર ઈઝ્ઝત, સન