سوره نساء — آیه 119

معانی کلمات:

• لَأُضِلَّنَّهُمْ: قطعاً گمراه خواهم کرد آنان را.
• لَأُمَنِّيَنَّهُمْ: قطعاً آرزوهای باطل در دلشان میافکنم.
• لَيُبَتِّكُنَّ: قطعاً خواهد برید (پاره پاره خواهند کرد).
• آذَانَ الْأَنْعَامِ: گوشهای چهارپایان (اشاره به عمل «بَحیرَه» در جاهلیت که گوش شتر را میشکافتند و آن را حرام میکردند).
• خَلْقَ اللَّهِ: آفرینش خداوند (فطرت و آفرینش طبیعی انسان و حیوان).

تفسیر آیه:

این بخشی از گفتار شیطان است که در برابر خداوند اعلام کرد: «قطعاً بندگان تو را از راه راست بازخواهم داشت و در دلشان آرزوهای دروغین و وعدههای پوچ میافکنم تا به امیدهای خیالی دل خوش کنند و از حقیقت دور بمانند.»

سپس شیطان از دو برنامه دیگر خود پرده برمیدارد: نخست اینکه به پیروانش فرمان میدهد تا گوشهای چهارپایان را بشکافند و آنها را بر خود حرام کنند؛ کاری که در جاهلیت رواج داشت و نوعی تحریف در آفرینش خداوند و تغییر در احکام حلال و حرام الهی بود. دوم اینکه به آنان دستور میدهد تا آفرینش خداوند را تغییر دهند؛ مانند تغییر شکل طبیعی بدن، داغ زدن بر حیوانات، یا تغییر در فطرت پاک انسانی با خرافات و بدعتها.

در پایان آیه، خداوند هشدار میدهد: هر کس به جای خداوند، شیطان را ولی و سرپرست خود بگیرد و از او اطاعت کند، بهوضوح زیان کرده است؛ زیرا او با این کار، سعادت ابدی خود را از دست داده و به جای آن، گمراهی و عذاب را خریده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. هوشیاری در برابر دشمن آشکار: شیطان دشمنی است که برنامههای خود را آشکارا اعلام کرده است؛ پس مؤمن باید همیشه هوشیار باشد و فریب وعدههای دروغین و آرزوهای باطل او را نخورد.
2. حرمت تغییر آفرینش الهی: هرگونه تغییر در آفرینش خداوند که بر اساس هوس یا خرافات باشد، حرام است و نشانه پیروی از شیطان؛ اما تغییراتی که برای درمان، زیبایی مشروع یا بهبود زندگی انجام میشود و در محدوده شرع است، اشکالی ندارد.
3. عاقبت ولایت شیطان: هر کس به جای خداوند، از شیطان اطاعت کند، زیان آشکاری کرده است؛ زیرا در برابر نعمتهای بیپایان الهی، گمراهی و خسران را برگزیده است.
4. اهمیت حفظ فطرت پاک: انسان باید فطرت خداجوی خود را پاک نگه دارد و اجازه ندهد شیطان با وسوسههای خود، این فطرت را تحریف کند و او را به خرافات و بدعتها بکشاند.