سوره نساء — آيت 124

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• الصَّالِحَاتِ: نيڪ ۽ صالح عمل، يعني اهي عمل جيڪي الله جي شريعت موجب درست ۽ قبول ٿيڻ جهڙا هجن.
• نَقِيرًا: کجور جي ڦرڙيءَ (کٻڙ) جي پٺ تي جيڪا ننڍڙي ٽِڪر يا نشان هوندي آهي، ان کي ”نقير“ چئبو آهي. هتي مراد اهو آهي ته ثواب ۾ ذرو برابر به گهٽتائي نه ٿيندي.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪو به شخص نيڪ ۽ صالح عملن مان ڪجهه عمل ڪري، اهو مرد هجي يا عورت، پر شرط اهو آهي ته هو الله تي ۽ ان جي نازل ڪيل حق تي ايمان رکندڙ هجي، ته اهڙا ماڻهو جيڪي ايمان ۽ نيڪ عمل ٻنهي کي گڏ ڪن ٿا، اهي جنت ۾ داخل ٿيندا. ۽ انهن جي عملن جي ثواب ۾ ذرو برابر به گهٽتائي نه ڪئي ويندي، جيتوڻيڪ اها مقدار کجور جي ڦرڙيءَ جي پٺ تي موجود ننڍڙي ٽِڪر جيترو ننڍو هجي. يعني الله تعاليٰ ڪنهن جي به نيڪي ضايع نه ڪندو، نه مرد جي ۽ نه عورت جي، بشرطيڪ سچو ايمان موجود هجي. ايمان ۽ عمل صالح ٻئي گڏجي ئي جنت ۾ داخل ٿيڻ جو ذريعو بڻجن ٿا. رڳو عمل ڪافي ناهي ۽ رڳو دعويٰ ايمان به ڪافي ناهي، پر ٻنهي جو گڏ هجڻ ضروري آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• اسلام ۾ مرد ۽ عورت جي برابري: الله تعاليٰ مرد ۽ عورت ٻنهي کي نيڪ عمل جو برابر ثواب ۽ اجر جو واعدو ڪيو آهي. جيڪڏهن ايمان ۽ عمل صالح موجود هجن ته عورت مرد کان گهٽ ناهي.
• ايمان سان گڏ عمل ضروري آهي: رڳو زبان سان ايمان جو دعويٰ ڪافي ناهي، پر ان سان گڏ نيڪ عمل به لازمي آهي. اهڙي طرح رڳو عمل به ايمان کان سواءِ ڪارآمد ناهي.
• الله جي انصاف جي يقين ڏيارڻ: الله تعاليٰ ڪنهن جي به نيڪي ضايع نه ڪندو، ذرو برابر به ظلم نه ٿيندو. هيءَ ڳالهه انسان جي دل ۾ اميد ۽ حوصلو پيدا ڪري ٿي ته هو ننڍي کان ننڍو نيڪ عمل به نه ڇڏي.
• جنت جو واعدو: جيڪو به مومن ٿي نيڪ عمل ڪندو، ان لاءِ جنت ۾ داخل ٿيڻ جو يقيني واعدو آهي. هيءَ خوشخبري مسلمان جي دل کي سڪون ۽ اطمينان عطا ڪري ٿي.
• اسلام جي آساني: الله تعاليٰ فرمايو ته ”مِنَ الصَّالِحَاتِ“ يعني صالح عملن مان ڪجهه، سڀ نه. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته انسان کان سندس طاقت ۽ وس آهر ئي عمل گهربل آهي، جنهن سان اسلام جي آساني ۽ رحمت ظاهر ٿئي ٿي.
• نيڪ عمل جي ترغيب: هيءَ آيت مسلمانن کي نيڪ عملن ڏانهن رغبت ڏياري ٿي ۽ ٻڌائي ٿي ته ننڍي کان ننڍو نيڪ عمل به بيڪار نه ويندو، بلڪه ان جو به پورو پورو اجر ملندو.