સૂરા અન-નિસા — આયત 124

શબ્દોની સમજૂતી:

• الصَّالِحَاتِ: સત્કર્મો, ભલા કાર્યો — એટલે કે શરીઅતે જે કાર્યોને સારા ગણાવ્યા છે.
• نَقِيرًا: ખજૂરની ગોઠલીની પીઠ પર રહેલું નાનકડું ટીપું — એટલે અત્યંત નજીવી વસ્તુનું પ્રતીક, જેનાથી સૂચવવામાં આવે છે કે થોડામાં થોડું પણ ફળ ઘટાડવામાં નહીં આવે.

આયતનો તફસીર:

જે કોઈ પણ વ્યક્તિ — પુરુષ હોય કે સ્ત્રી — સત્કર્મોમાંથી જેટલું કરી શકે તેટલું કરે, અને સાથે સાથે અલ્લાહ પર તથા તેના ઉતારેલા સત્ય પર ઈમાન પણ ધરાવતો હોય, તો એવા લોકો જન્નતમાં દાખલ થશે. અલ્લાહ તઆલા તેમના અમલોના સવાબમાંથી ખજૂરની ગોઠલીની પીઠ પરના નાનકડા ટીપા જેટલું પણ ઘટાડશે નહીં. અહીં એ વાત ધ્યાનમાં રાખવા જેવી છે કે દરેક વ્યક્તિ બધા જ સત્કર્મો કરવા સક્ષમ નથી હોતી, અને તેને બધા જ સત્કર્મોનો બોજો પણ મૂકવામાં આવ્યો નથી — તેથી જ "સત્કર્મોમાંથી" કહીને એ સૂચવ્યું કે જે મળે તે કરી લેવું. પરંતુ શરત એક જ છે: ઈમાન. સત્કર્મની કિંમત ત્યારે જ છે જ્યારે તે ઈમાન સાથે જોડાયેલું હોય. ઈમાન વગરનું કાર્ય ભલે દેખાવમાં સારું લાગે, પણ આખિરતમાં તેનું કોઈ ફળ નથી. અને જ્યારે ઈમાન અને સત્કર્મ બંને એકઠા થાય, ત્યારે અલ્લાહનો ઈન્સાફ એટલો પૂર્ણ છે કે એક રતિભાર પણ અન્યાય થતો નથી.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને ઇસ્લામ તરફ આકર્ષણ:

1. ઈસ્લામમાં સ્ત્રી-પુરુષની સમાનતા: આ આયત સ્પષ્ટ કરે છે કે અલ્લાહના ત્યાં સવાબનો માપદંડ લિંગ નથી, પણ ઈમાન અને સત્કર્મ છે. સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, જે સારું કામ કરશે તેને સમાન ફળ મળશે. આ ઇસ્લામનો એક મોટો ઈન્સાફ છે, જે માનવતાને ગૌરવ આપે છે.
2. નાનામાં નાનું કાર્ય પણ વ્યર્થ નથી જતું: અલ્લાહ તઆલા એટલો કૃપાળુ અને ન્યાયી છે કે ખજૂરની ગોઠલીના ટીપા જેટલું નાનું સત્કર્મ પણ તે ભૂલતો નથી. આ વાત માણસને નિરાશામાંથી બહાર કાઢે છે અને ઉમ્મીદ આપે છે કે તમારું નાનું નેક કામ પણ અલ્લાહ પાસે સચવાયેલું છે.
3. ઈમાન સાથે અમલની જરૂર: ફક્ત સારા કામ કરવાથી કે ફક્ત ઈમાન ધરાવવાથી નહીં, પણ બંનેને જોડવાથી જન્નત મળે છે. આ ઇસ્લામની સુંદરતા છે — તે માણસને દિલ અને અમલ, બંનેને સુધારવા તરફ દોરે છે.
4. અલ્લાહનો ઈન્સાફ પૂર્ણ છે: "નકીરા" જેટલો પણ અન્યાય નહીં થાય — આ વાત દરેક મુસલમાનને આશ્વાસન આપે છે કે તેની મહેનત વ્યર્થ નહીં જાય, અને તેને પ્રોત્સાહન આપે છે કે વધુ ને