سوره نساء — آیه 128

## تفسیر آیه ۱۲۸ سوره نساء

### معانی واژگان:

• نُشُوزًا: سرکشی، برتریجویی و اکراه زوج از همسرش؛ به معنای ترک حسن معاشرت و عدم رعایت حقوق زناشویی.
• إِعْرَاضًا: رویگردانی، بیاعتنایی و دوری کردن زوج از همسرش (مانند کمکردن نفقه یا بیتوجهی در تقسیم شبها).
• جُنَاح: گناه، اشکال و مانع شرعی.
• صُلْحًا: سازش و توافق دوطرفه برای حل اختلاف.
• الشُّحَّ: بخل شدید و آزمندی نفس که انسان را از گذشت و ایثار بازمیدارد.

### تفسیر آیه:

اگر زنی از شوهرش احساس سرکشی، برتریجویی یا رویگردانی کند (مثلاً شوهر به او بیمهری کند، نفقه ندهد یا از او فاصله بگیرد)، هیچ گناهی بر آن دو نیست که بین خودشان برای حل اختلاف، صلح و سازشی برقرار کنند؛ حتی اگر این صلح به این صورت باشد که زن از برخی حقوق مسلّم خود مانند نفقه یا حق شب ماندن (قسم) به اختیار خود بگذرد تا زندگی مشترک حفظ شود.

خداوند در ادامه میفرماید که صلح و سازش بهتر از جدایی و طلاق است؛ زیرا بقای زندگی زناشویی با گذشت و مدارا، نزد خداوند محبوبتر از فروپاشی خانواده است. سپس به یک واقعیت روانشناختی اشاره میکند: انسانها ذاتاً با بخل و آزمندی آفریده شدهاند و هر یک از زن و شوهر تمایل دارد حق خود را کامل بگیرد و از حق خود کوتاه نیاید. اما مؤمن باید با تربیت نفس و توکل بر خدا، بر این خصلت غلبه کند و برای حفظ کانون خانواده، از برخی حقوق خود بگذرد.

در پایان آیه، خداوند به همسران نیکوکار و پرهیزگار بشارت میدهد: اگر شما در رفتار با همسرانتان نیکی کنید (با گذشت، مهربانی و حسن معاشرت) و تقوای الهی پیشه کنید (با رعایت حدود خدا و پرهیز از ظلم و ستم)، بدانید که خداوند به تمام اعمال شما آگاه است و هیچ کاری از او پنهان نمیماند؛ او پاداش نیکوکاران را کامل خواهد داد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. اولویت صلح بر طلاق: اسلام همواره تلاش میکند خانواده را حفظ کند و حتی اگر یکی از طرفین خطاکار باشد، راهحل را در گذشت و سازش میداند، نه در جدایی زودهنگام.
2. مدارا در زندگی مشترک: زندگی زناشویی نیازمند گذشت و فداکاری است؛ زن و شوهر باید برای بقای زندگی، از برخی خواستههای شخصی خود بگذرند و به مصلحت خانواده بیندیشند.
3. شناخت طبیعت انسان: خداوند با بیان اینکه نفس انسانها به بخل گرایش دارد، به ما میآموزد که این خصلت را بشناسیم و با تربیت نفس و توکل بر خدا، بر آن غلبه کنیم.
4. نظارت الهی بر اعمال: آگاهی از اینکه خداوند بر تمام اعمال ما بیناست، انگیزهای قوی برای نیکوکاری و پرهیز از ظلم در زندگی زناشویی ایجاد میکند و انسان را به رعایت عدالت و انصاف ترغیب مینماید.
5. تساوی زن و مرد در کرامت: این آیه نشان میدهد که اسلام به احساسات و حقوق زن احترام میگذارد و برای حل مشکلات او راهکار عادلانه و انسانی ارائه میدهد، نه آنکه زن را در برابر ظلم شوهر بیدفاع رها کند.