Niso surasi — Oyat 159

Kalimalarning ma'nolari:

• وَإِن مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ — Ya'ni, ahli kitob (yahudiy va nasroniylar)dan birortasi yo'qki...
• إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ — ...albatta unga (Iso alayhissalomga) imon keltirmasin.
• قَبْلَ مَوْتِهِ — Uning (ya'ni, ahli kitob kishisining) o'limidan oldin.
• شَهِيدًا — Guvoh bo'ladi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda Iso alayhissalomning oxir zamonda qaytib tushishini va ahli kitobning unga bo'lgan munosabatini bayon qilmoqda. Ya'ni, ahli kitobdan (yahudiy va nasroniylardan) birorta ham odam qolmaydi, albatta u Iso alayhissalomga imon keltiradi — lekin bu imon o'z o'limidan oldin, ya'ni o'lim holatida (sakaratul mavtda) bo'ladi. Bu paytdagi imon esa insonga foyda bermaydi, chunki u majburiy va ixtiyorsiz holda bo'ladi.

Yahudiylar Iso alayhissalomni yolg'onchiga chiqarib, unga qarshi fitna uyushtirgan edilar. Nasroniylar esa uni Allohning o'g'li deb da'vo qilib, haddan oshdilar. Oxir zamonda Iso alayhissalom tushgach, barcha ahli kitob uning haq payg'ambar ekanligini ko'rib, unga iymon keltiradi. Ammo bu iymon ularning o'limlari oldidan bo'lgani uchun ularga hech qanday foyda bermaydi.

Qiyomat kunida esa Iso alayhissalom ularning ustiga guvoh bo'ladi — yahudiylarga qarshi ular uni yolg'onchiga chiqarganliklari va onasi Maryamga tuhmat qilganliklari haqida, nasroniylarga qarshi esa ular uni Allohning o'g'li deb ataganliklari haqida guvohlik beradi. U o'ziga imon keltirganlarga tasdiqlovchi, keltirmaganlarga esa inkor etuvchi guvoh bo'ladi.

Foydalar:

1. Isoning oxir zamonda tushishi haq — bu Islomning asosiy aqidalaridan biridir. Bu oyat musulmonlarning Iso alayhissalomga bo'lgan e'tiqodini mustahkamlaydi va ularni nasroniylarning xato e'tiqodlaridan saqlaydi.
2. Imonning qabul bo'lishi uchun u ixtiyoriy bo'lishi shart. O'lim holatidagi majburiy imon hech qanday foyda bermaydi. Bu esa insonni hayotlik paytida, sog'lom vaqtida imon keltirishga undaydi.
3. Har bir payg'ambar o'z ummatiga guvoh bo'ladi. Bu esa musulmonlarni Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga itoat qilishga va uning sunnatiga amal qilishga chorlaydi, chunki qiyomat kuni u ham bizga guvoh bo'ladi.
4. Yahudiy va nasroniylarning Iso haqidagi xato e'tiqodlari fosh bo'ladi. Bu oyat musulmonlarga o'z e'tiqodlarida sobit qolish va haqiqatdan adashmaslik kerakligini o'rgatadi.
5. Allohning hukmi albatta amalga oshadi. Hech kim Allohning qozosidan qochib qutula olmaydi. Bu esa insonni Allohga bo'lgan ishonchini mustahkamlaydi va Unga tavakkal qilishga o'rgatadi.