سوره نساء — آیه 167

معانی کلمات:

• کَفَرُوا: انکار کردند، نپذیرفتند (به نبوت پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم).
• صَدُّوا: بازداشتند، مانع شدند.
• سَبِیلِ الله: راه خدا، راه هدایت و اسلام.
• ضَلُّوا: گمراه شدند.
• ضَلَالًا بَعِیدًا: گمراهی بسیار دور از حق.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، گروهی را توصیف میکند که دو ویژگی زشت را با هم جمع کردهاند: نخست اینکه خودشان به نبوت و رسالت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) کافر شدند و حق را نپذیرفتند؛ و دوم اینکه نهتنها خودشان هدایت نیافتند، بلکه مردم را نیز از راه خدا بازداشتند و مانع ایمانآوردن آنان به اسلام شدند. اینان با این کار، هم خود گمراه شدند و هم عامل گمراهی دیگران گردیدند؛ بنابراین گمراهی آنان بسیار عمیق و دور از راه حق است، چرا که هم ضلالت را برگزیدند و هم به گمراهسازی دیگران پرداختند. این آیه اشاره به کسانی دارد که با کتمان نشانههای پیامبر و حقایق کتابهای آسمانی، مردم را از پذیرش اسلام بازمیداشتند و در نتیجه، از صراط مستقیم بسیار فاصله گرفتند.

فواید و پیامهای آیه:

• گمراهی واقعی تنها در کفر و انکار حق نیست؛ بلکه افزون بر آن، بازداشتن دیگران از راه خدا نیز گمراهی را دوچندان میکند.
• کسی که خود از حق دور است و دیگران را نیز از حق بازمیدارد، در زمره زیانکارترین مردم است؛ زیرا هم سرمایه ایمان خود را از دست داده و هم سبب هلاکت دیگران شده است.
• این آیه هشدار میدهد که علم و آگاهی، اگر با انکار و کتمان همراه شود، انسان را به عمیقترین درههای ضلالت میکشاند؛ پس باید همواره از خداوند هدایت و توفیق طلبید و در برابر حق تسلیم بود.
• راه نجات و سعادت تنها در پیروی از پیامبران و پذیرش دعوت آنان است؛ و هر کس از این راه منحرف شود یا مانع دیگران شود، در خسران آشکار خواهد بود.