نساء سۈرىسى — ئايەت 72

1) ئاياتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• لَيُبَطِّئَنَّ: ئەلۋەتتە ئارقىغا قالدۇرىدۇ، ئاستىلىتىدۇ. بۇ يەردە ئۇرۇشقا چىقىشتىن ئۆزى ئارقىغا چېكىنىپ، باشقىلارنىمۇ ئارقىغا چېكىندۈرۈشنى كۆرسىتىدۇ.
• مُّصِيبَةٌ: بىرەر ئاپەت، بالا-قازا. بۇ يەردە ئۆلتۈرۈلۈش ياكى مەغلۇبىيەت قاتارلىق ئۇرۇش زىيانلىرىنى كۆرسىتىدۇ.
• شَهِيدًا: ھازىر بولغان، قاتناشقان دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە ئۇرۇش مەيدانىدا ھازىر بولۇپ، باشقىلارغا يەتكەن زىيان ئۆزىگىمۇ يېتىشىنى كۆرسىتىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇسۇلمانلار! سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا شۇنداق كىشىلەر باركى، ئۇلار ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشتىن، دۈشمەن بىلەن ئۇچرىشىشتىن ئۆزى ئارقىغا چېكىنىپ، ئاستا-ئاستا ھەرىكەت قىلىدۇ ۋە باشقىلارنىمۇ ئارقىغا چېكىندۈرۈپ، ئۇلارنىڭ ئىرادىسىنى بوشاشتۇرىدۇ. بۇنداق كىشىلەر مۇناپىقلار ۋە ئىمانى ئاجىز كىشىلەردۇر. ئەگەر سىلەرگە ئۇرۇشتا ئۆلۈم ياكى مەغلۇبىيەت قاتارلىق بىرەر بالا يەتكەن بولسا، ئۇلارنىڭ بىرى خۇشاللىق بىلەن: «ئاللاھ ماڭا مەرھەمەت قىلىپ، ئۇرۇشقا قاتناشمىدىم، شۇڭا ئۇلارغا يەتكەن زىيان ماڭا يەتمىدى» دەيدۇ. ئۇ ئۆزىنىڭ ئۇرۇشتىن قېچىپ قالغانلىقىدىن خۇشال بولىدۇ ۋە بۇنى ئاللاھنىڭ ئۆزىگە بەرگەن نېمىتى دەپ قارايدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە دۈشمەنگە قارشى تۇرۇش مۇسۇلمانلارنىڭ مەسئۇلىيىتى ئىكەنلىكى، بۇنىڭدىن قېچىش مۇناپىقلىق ۋە ئىمان ئاجىزلىقىنىڭ ئالامىتى ئىكەنلىكى بىلدۈرۈلىدۇ.
• باشقىلارنى ياخشى ئىشقا تەرغىب قىلىش ۋە ئۇلارنىڭ روھىنى كۆتۈرۈش مۇسۇلماننىڭ ئالاھىدىلىكى، ئەمما باشقىلارنى يامان ئىشقا چاقىرىش ياكى ياخشى ئىشتىن توسۇش ئېغىر گۇناھ ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ.
• دۇنياۋى بالا-قازالاردىن قېچىپ قېلىش ئەمەلىيەتتە ئاللاھنىڭ نېمىتى ئەمەس، بەلكى ئىمانسىزلىق ۋە مۇناپىقلىقنىڭ ئاقىۋىتى ئىكەنلىكى، ھەقىقىي نېمەت ئاللاھ يولىدا جان-دىلى بىلەن خىزمەت قىلىش ئىكەنلىكى چۈشەندۈرۈلىدۇ.
• ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرنى سىناش ئۈچۈن ئۇرۇش ۋە باشقا سىناقلارنى بېرىدىغانلىقى، سەۋر قىلغانلارغا ئاخىرەتتە چوڭ مۇكاپات بېرىلىدىغانلىقى، ئىماننىڭ قىممىتىنى چۈشىنىشكە ياردەم بېرىدۇ.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى بىرلىككە، ئىتتىپاقلىققا ۋە ئۆز-ئارا ياردەمگە چاقىرىدۇ؛ ئۇرۇش ۋە قىيىنچىلىق چاغلىرىدا بىر-بىرىنى قوللاش، ئاجىزلاشتۇرۇشتىن ساقلىنىش لازىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.