Аз-Зухруф сүрөсү — Аят 15

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• جُزْءًا (жуз'ан): бир бөлүк, үлүш, бөлүкчө деген мааниде. Бул жерде "бала" деген мааниде колдонулган, анткени бала ата-энесинин бир бөлүгү катары эсептелет.
• كَفُورٌ (кафур): катуу жүзүмдүү, жакшылыкты таныбаган, мынаматты четке каккан дегенди билдирет.
• مُّبِينٌ (мубин): ачык-айкын, жашыруун эмес, даана көрүнүп турган деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына ушул аятта Аллах Таала мушриктердин (Ага шерик кошкондордун) катуу адашуусун жана алардын айткан сөздөрүнүн негизсиздигин баяндайт. Мушриктер Аллахка өзүнүн жаралган пенделеринен "бир бөлүк" ыйгарды деп ойлошкон. Башкача айтканда, алар "периштелер Аллахтын кыздары" деп айтышкан. Себеби алар баланы ата-энесинин бир бөлүгү деп эсептешкен, ошондуктан периштелерди Аллахтын "бөлүгү" катары ойлошкон. Бул болсо Аллахка тиешелүү эмес, Ага окшоштуруу жана туура эмес сүрөттөө болуп саналат. Аллах Таала жаралгандардын баарынан бөлөк, Ага эч ким окшош эмес, Анын баласы да, шериги да, теңдеши да жок.

Андан соң Аллах Таала адам баласынын табиятындагы бир кемчиликти эскертип: "Чындыгында адам баласы ачык-айкын жүзүмдүү, мынаматты таныбаган жан" дейт. Бул жерде адам баласынын Раббисине каршы көрсөткөн жүзүмдүүлүгү, Анын берген сансыз жакшылыктарын унутуп, тескерисинче, өзүнүн ойлоп тапкан бош сөздөрү менен Аллахка тиешелүү эмес нерселерди айтып, чоң күнөөгө батканы айтылат. Адам баласынын бул жүзүмдүүлүгү жашыруун эмес, ачык көрүнүп турат, анткени ал өзүнүн сөздөрү жана иш-аракеттери менен Аллахтын улуулугун таныбай, Ага ылайык келбеген сүрөттөөлөрдү жасайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахты тазалоо (тавхид): Аллах Таала жаралгандардын баарынан бөлөк, Ага эч нерсе окшошпойт. Ага бала, шерик, теңдеш кошуу — бул чоң адашуу. Бул аят бизди Аллахты туура таанууга, Анын ысымдары менен сыпаттарын туура түшүнүүгө чакырат.
• Мынаматты таануу: Адам баласы Аллахтын берген сансыз жакшылыктарын эстеп, шүгүр кылышы керек. Жүзүмдүүлүк жана мынаматты четке кагуу — бул адамды адашууга алып барат.
• Акыйкатты издөө: Ар бир адам өз оюн, ишенимин жана сөзүн акыйкаттын негизинде текшериши керек. Эч кандай далилсиз, бош ойлорго ээрчип, Аллахка тиешелүү эмес нерселерди айтуудан сактанышы зарыл.
• Курандын туура жол көрсөтүүчүлүгү: Бул аят Курандын адамдарды туура жолго багыттап, адашуудан сактап, Аллахты таза таанууга үндөгөнүн көрсөтөт. Куранды окуп, андагы насааттарды өз жашообузга колдонуу бизди бактылуулукка жеткирет.
• Исламдын жеңилдиги жана акыйкаттыгы: Ислам дини адамды акылга жана далилге чакырат, бош ойлордон жана негизсиз ишенимдерден тазалайт. Бул аят аркылуу биз Исламдын канчалык туура жана акыйкат экенин түшүнөбүз.