Zuxruf surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• الأَخِلَّاءُ – do'stlar, yaqin o'rtoqlar.
• يَوْمَئِذٍ – o'sha kuni, ya'ni Qiyomat kunida.
• عَدُوٌّ – dushman.
• الْمُتَّقِينَ – taqvodorlar, Allohdan qo'rqib, Uning amrlarini bajarib, qaytariqlaridan saqlanuvchilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo Qiyomat kunidagi do'stlikning haqiqiy holatini bayon qilmoqda. Dunyoda gunoh va ma'siyat ustiga qurilgan do'stliklar, ya'ni kufr, shirk va fahsh ishlarda hamkorlik qilgan o'rtoqlar o'sha kuni bir-birlariga dushmanga aylanadilar. Ular orasidagi mehr-muhabbat faqat dunyo hayoti bilan chegaralangan edi. Qiyomatda esa har kim o'z najoti haqida qayg'uradi, gunohga sherik bo'lgan do'stlar esa bir-birlaridan yuz o'giradilar, hatto bir-birlarini ayblab, la'natlaydilar. Chunki ularning do'stligi faqat gunoh va zalolat ustiga qurilgan edi.

Ammo taqvodorlar, ya'ni Allohdan qo'rqib, Uning amrlarini bajarib, qaytariqlaridan saqlanuvchi mo'minlar bundan mustasnodirlar. Ularning do'stligi Alloh rizosi uchun bo'lgan, ular bir-birlarini yaxshilikka chaqirib, gunohlardan qaytargan edilar. Shuning uchun ularning do'stligi dunyoda ham, oxiratda ham davom etadi va ular uchun foydali bo'ladi. Qiyomat kunida ular bir-birlarini shafoat qiladilar, jannatda birga bo'ladilar va ularning orasida hech qanday adovat bo'lmaydi.

Foydalar:

1. Do'st tanlashda eng muhim mezon – taqvo va Allohdan qo'rqish bo'lishi kerak. Gunoh ustiga qurilgan do'stliklar oxir-oqibat zarar keltiradi.
2. Bu oyat mo'minlarni faqat Alloh rizosi uchun do'stlashishga, yaxshi va solih kishilar bilan hamsoh bo'lishga chorlaydi.
3. Qiyomat kunida har bir inson o'z amallari bilan yolg'iz qolishini eslatib, gunohga sherik bo'lgan do'stlardan ogohlantiradi.
4. Taqvodorlarning do'stligi nafaqat dunyoda, balki oxiratda ham davom etishi – ular uchun buyuk bashorat va xushxabardir.
5. Bu oyat musulmonlarni do'stlik munosabatlarini Allohning roziligi asosida qurishga, bir-birlarini yaxshilikka undashga va gunohlardan qaytarishga targ'ib qiladi.