سوره زخرف — آیه 78

معانی کلمات:

• بِالْحَقِّ: به حق و راستی؛ یعنی دین و شریعت الهی که بر پیامبران نازل شده است.
• کَارِهُونَ: نفرتکنندگان و اکراهداران؛ کسانی که از پذیرش حق رویگردانند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، سخنِ سرزنشآمیز خود را به مشرکان و مجرمانی که در آتش دوزخ گرفتار شدهاند، بیان میکند و میفرماید: ما در دنیا، پیامبران خود را با حق و حقیقتِ روشن به سوی شما فرستادیم و کتابهای آسمانی را نازل کردیم تا شما را از گمراهی نجات دهیم و به راه سعادت رهنمون شویم. اما بیشتر شما نه تنها از پذیرش این حق استقبال نکردید، بلکه نسبت به آن دشمنی و نفرت داشتید و از آن رویگردان شدید؛ زیرا پیروی از حق، مستلزم ترک هوای نفس و تحمل سختیها بود و شما که به لذتهای دنیوی دل بسته بودید، این را برنتابیدید. این آیه در حقیقت، توبیخ و سرزنشی است از سوی پروردگار به کسانی که در دنیا با وجود روشن بودن حق، آن را انکار کردند و به جای ایمان، کفر و عناد را برگزیدند و اکنون در قیامت، پشیمانی و حسرت آنان را فرا گرفته است.

فواید و پیامهای آیه:

• حق و حقیقت همیشه روشن و آشکار است و خداوند هیچ بندهای را بدون اتمام حجت رها نکرده است؛ بنابراین هیچ کس در قیامت عذری نخواهد داشت.
• نفرت از حق و دشمنی با آن، ریشه در هواپرستی و دنیادوستی دارد؛ کسی که دل به دنیا ببندد، از پذیرش حق گریزان میشود.
• این آیه هشداری است به مؤمنان که در مسیر حق، استقامت ورزند و از سرزنش دیگران نهراسند و بدانند که محبوبیت نزد خداوند، در گرو پیروی از حق است، نه خشنودی مردم.
• یادآوری این حقیقت که سرانجامِ کسانی که با حق دشمنی کردند، حسرت و عذاب است، انسان را به تفکر در عاقبت کارها وامیدارد و او را به سوی ایمان و عمل صالح سوق میدهد.