سوره دخان — آیه 16

معانی کلمات:

• نَبْطِشُ: گرفتار کردن با شدت و قهر.
• الْبَطْشَةَ الْكُبْرَىٰ: آن گرفتاری و عذاب بزرگتر.
• مُنتَقِمُونَ: انتقامگیرندگان.

تفسیر آیه:

این آیه اشاره به روزی دارد که خداوند با قهر و قدرت کامل، کافران را گرفتار عذاب بزرگ خود میکند. بنا بر نظر بسیاری از مفسران، این «بطشة کبری» به روز جنگ بدر اشاره دارد که خداوند در آن روز، کافران قریش را با شکستی سخت و ذلتبار مواجه ساخت و انتقام خود را از آنان گرفت؛ زیرا آنان با وجود دیدن نشانههای روشن حق، به تکذیب پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوسلم) ادامه دادند و در برابر دعوت توحید سرکشی کردند. همچنین برخی مفسران آن را به روز قیامت و عذاب بزرگ آن روز تفسیر کردهاند که همه کافران در آن گرفتار انتقام الهی میشوند. در هر دو صورت، این آیه هشداری جدی به کافران و مشرکان است که اگر بر کفر و عناد خود باقی بمانند، عذاب و انتقام الهی در دنیا یا آخرت قطعاً به آنان خواهد رسید و هیچ راه گریزی از آن ندارند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند هرگز ستم و کفر را بیپاسخ نمیگذارد و سنت الهی بر این است که ظالمان و تکذیبکنندگان حق را در دنیا یا آخرت گرفتار کند؛ پس مؤمن باید به عدالت الهی اطمینان داشته باشد و هرگز از یاری خدا ناامید نشود.
• هشدار به انسانها که در برابر دعوت حق، تکبر و عناد نورزند، زیرا عاقبت کسانی که پیامبران را تکذیب کردند، همواره نابودی و خواری بوده است.
• این آیه برای مؤمنان مایه دلگرمی و آرامش است که خداوند یاور آنان است و در برابر دشمنانشان، خودش انتقام خواهد گرفت؛ بنابراین مؤمن باید صبر پیشه کند و به وعده الهی ایمان داشته باشد.
• یادآوری عظمت و قدرت خداوند، انسان را به خشوع و فروتنی در برابر پروردگار وامیدارد و او را از گناه و سرکشی بازمیدارد.