دخان سۈرىسى — ئايەت 39

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «خَلَقْنَاهُمَا»: ئاسمانلار ۋە زېمىننى يارىتىشىمىز.
• «بِالْحَقِّ»: ھەق بىلەن، يەنى ھېكمەت ۋە ئەدالەت ئاساسىدا، ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن ئەمەس.
• «أَكْثَرَهُمْ»: ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى، يەنى مۇشرىكلارنىڭ كۆپ قىسمى.
• «لَا يَعْلَمُونَ»: بىلمەيدۇ، چۈنكى ئۇلار ئويلىنىپ تەپەككۇر قىلمايدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنى بىھۇدە ۋە ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن ياراتمىغانلىقىنى، بەلكى ئۇلارنى ھەق بىلەن، يەنى ئۇلۇغ ھېكمەت ۋە ئېنىق مەقسەت بىلەن ياراتقانلىقىنى بىلدۈردى. بۇ يارىتىلىش ئاللاھنىڭ ئىلمى، ھېكمىتى ۋە ئەدالىتىنىڭ مۇكەممەل ئىپادىسىدۇر. ئاسمان-زېمىننىڭ ھەر بىر قىسمى، ھەر بىر يۇلتۇز، ھەر بىر پەسىل، ھەر بىر جانلىق — ھەممىسى ئىنسان ئۈچۈن پايدىلىق ۋە ئىبرەتلىك قىلىپ يارىتىلغان. ئەمما مۇشرىكلارنىڭ كۆپچىلىكى بۇ ھەقىقەتنى بىلمەيدۇ، چۈنكى ئۇلار بۇ كائىناتقا ئىبرەت كۆزى بىلەن قارىمايدۇ، ئويلىنىپ تەپەككۇر قىلمايدۇ، ئاخىرەتتىكى مۇكاپات ۋە جازانى ئۈمىد قىلمايدۇ ھەمدە قورقمايدۇ. شۇڭا ئۇلار بۇ ئۇلۇغ يارىتىلىشنىڭ ھېكمىتىنى چۈشەنمەيدۇ.

ئى مۇئمىن قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، بىز ياشاۋاتقان بۇ كائىنات بىر بىھۇدە ئويۇن ئەمەس، بەلكى ھەر بىر زەررىسى ھېكمەت بىلەن يارىتىلغان ئالەمدۇر. ئەگەر بىز كۆزىمىزنى ئېچىپ، قەلبىمىزنى ئويغاتساق، ئاسماندىكى يۇلتۇزلار، زېمىندىكى تاغ-دەريالار، ھاۋا، سۇ، ئوت-چۆپ — ھەممىسى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ ھېكمىتىنىڭ ئۇلۇغلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىدۇ. بۇنداق ئويلىنىش ئىنساننى ئىمانغا، شۈكۈرگە ۋە ئاللاھقا بولغان مۇھەببەتكە يېتەكلەيدۇ. ئاللاھ بىزنى بىلىملىك، تەپەككۇر قىلىدىغان ۋە ھەقىقەتنى تونۇيدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن!