سورت دخان — آیت 39

د معنیٰ (کلمې):

• بِالْحَقِّ: په حقه او په سمه توګه، له حکمت او مصلحت سره.
• أَكْثَرَهُمْ: د دوی اکثریت (یعنې مشرکان).

تفسیر:

الله تعالیٰ د دې آیت په واسطه خبر راکوي چې هغه آسمانونه او ځمکه په عبث او لوبې نه دي پیدا کړي، بلکې دا دواړه په حقه او له حکمت ډک پیدا کړي شوي دي. یعنی دا مخلوقات د یوې لویې موخې او مقصد لپاره پیدا شوي دي، چې د الله تعالیٰ قدرت، حکمت او تدبیر څرګندوي. خو د دې حقیقت سره سره، د مشرکانو اکثریت دا نه پوهیږي، ځکه چې دوی د فکر او غور کولو عادت نه لري، او نه د قیامت په ورځ د ثواب او عذاب هیله او ویره لري. له همدې امله دوی د دې نښو څخه عبرت نه اخلي او په دې اړه نه غور کوي.

فایدې:

1. دا چې الله تعالیٰ آسمانونه او ځمکه په عبث نه دي پیدا کړي، نو په دې نړۍ کې هر څه د یو حکمت لپاره دي، او انسان باید د دې نښو څخه د الله تعالیٰ د قدرت او لویوالي درس واخلي.
2. کله چې انسان پوه شي چې دا نړۍ په حقه پیدا شوې ده، نو هغه به د خپل ژوند مقصد ته غور وکړي او پوه به شي چې هغه هم په عبث نه دی پیدا شوی، بلکې د الله تعالیٰ د عبادت او د نیکو کارونو لپاره رالېږل شوی دی.
3. دا آیت انسان ته هڅونه ورکوي چې د فکر او غور کولو عادت غوره کړي، ځکه چې د الله تعالیٰ نښې په کائنات کې ډېرې څرګندې دي، خو یوازې هغه کسان ترې ګټه اخلي چې عقل او فکر لري.
4. په دې آیت کې د مشرکانو د ناپوهۍ یادونه شوې ده، چې دا د مسلمان لپاره یو تنبیه ده چې له علم او پوهې سره مینه وکړي او د ناپوهۍ څخه ځان وساتي، ځکه چې ناپوهي د حق د نه منلو او د ګمراهۍ لامل ګرځي.