Ад-Духан сүресі — Аят 39

1. Сөздердің мағынасы:

• خَلَقْنَاهُمَا (халақнаһума): «Біз оларды жараттық» — бұл жерде «олар» деп аспан мен жердің екеуін білдіреді.
• بِالْحَقِّ (бил-хаққ): «Хақпен, шындықпен» — яғни даналықпен, әділдікпен, белгілі бір мақсатпен.
• أَكْثَرَهُمْ (аксараһум): «Олардың көпшілігі».
• لَا يَعْلَمُونَ (лә йағламун): «Білмейді».

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала аспан мен жерді және олардың арасындағы барлық нәрсені ойын-сауық үшін, босқа жаратпағанын хабарлайды. Оларды тек қана хақпен — яғни ұлы даналықпен, әділдікпен және белгілі бір мақсатпен жаратты. Бұл жаратылыстың артында терең хикметтер мен пайдалар бар: адамзаттың Аллаһты танып, Оған құлшылық етуі, сондай-ақ осы әлемдегі Аллаһтың құдіреті мен даналығын көруі үшін. Алайда сол замандағы мүшріктердің көпшілігі бұл шындықты білмейді. Олар аспан мен жердің жаратылуы туралы ойланбайды, себебі олар ақыреттегі сауапқа үміттенбейді және жазадан қорықпайды. Олардың бұл немқұрайлылығы — олардың білімсіздігі мен ойланудың аздығынан.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят бізге әлемнің босқа жаратылмағанын, керісінше үлкен даналықпен жаратылғанын үйретеді. Бұл — адамды Аллаһтың құдіреті мен даналығын мойындауға шақыратын үлкен дәлел.
• Аспан мен жердегі жаратылыстар туралы ойлану — иманды күшейтетін, жүректі жұмсартатын іс. Бұл аят адамды терең ойлануға, Аллаһтың жаратылысындағы хикметтерді көруге шақырады.
• Аяттағы «олардың көпшілігі білмейді» деген сөз — білімсіздік пен немқұрайлылықтың ақыреттегі сауапқа деген сенімнің әлсіздігінен туындайтынын көрсетеді. Сондықтан иман мен ақыретке сену адамды ойлануға, жақсылыққа ұмтылуға жетелейді.
• Ислам — адамды бос әрекеттерден, пайдасыз нәрселерден сақтандырып, әрбір істің артында мағына мен мақсат іздеуге баулитын дін. Бұл аят сол қағиданы бекітеді.
• Осы аят арқылы адам Аллаһтың әрбір жаратылысында даналық пен мейірім бар екенін түсініп, Оған деген сүйіспеншілігі мен құлшылығы артады. Бұл — исламның адамды ойлануға, білуге және жақсылыққа шақыратын дін екенінің айқын дәлелі.