Josiya surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma’nolari:

• اجْتَرَحُوا — kasb qilishdi, o‘z qo‘llari bilan topib, amalga oshirishdi.
• السَّيِّئَاتِ — yomon ishlar, gunohlar va Allohga itoatsizliklar.
• سَوَاءً مَّحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ — ularning hayoti va o‘limi teng bo‘lishi, ya’ni ikkalasi ham bir xil taqdirga ega bo‘lishi.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda insonlarni o‘ylashga chorlab, shunday deydi: Yomon ishlarni qilgan, gunohlarga botgan, Allohning payg‘ambarlarini yolg‘onchiga chiqargan va Unga shirk keltirgan kimsalar, o‘zlarini xudojo‘y mo‘minlar bilan teng deb hisoblaydilarmi? Ular go‘yo o‘ylaydilarki, biz ularni iymon keltirgan va solih amallar qilganlar bilan bir xil qilib qo‘yamiz. Ya’ni ularning hayoti ham, o‘limi ham mo‘minlarnikidek bo‘ladi, deb o‘ylaydilar. Bu — juda noto‘g‘ri va xato fikr!

Haqiqat shuki, mo‘min va kofir dunyoda ba’zan bir xil ko‘rinishda yashashlari mumkin — ikkalasi ham rizq oladi, sog‘lik va kasallikda teng bo‘ladi. Ammo oxiratda ularning ahvoli butunlay boshqacha bo‘ladi: mo‘minlar jannatga, kofirlar do‘zaxga kiradi. Ular hech qachon teng bo‘la olmaydi. Alloh taolo bu noto‘g‘ri hukmni qoralab: “Sizning bu hukmingiz naqadar yomon!” — deydi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo‘min va kofirning oxiratdagi maqomi hech qachon teng bo‘lmasligini, har kim o‘z amaliga yarasha jazosini olishini o‘rgatadi.
2. Gunohkor kishi gunohlarini yengil sanab, o‘zini solih bandalar bilan tenglashtirmasligi kerak. Bu — katta xato va adashuvdir.
3. Allohning adolati shuni taqozo qiladiki, har bir inson qilgan amaliga qarab mukofot yoki jazo oladi. Bu esa bizni yaxshi amallar qilishga va gunohlardan saqlanishga undaydi.
4. Islom dini insonlarni to‘g‘ri o‘ylashga, dunyo va oxiratni bir-biridan ajratishga, faqat shu dunyoning lazzatlariga berilib ketmaslikka chaqiradi.