سوره مائده — آیه 100

معانی کلمات:

• خبیث: پلید، ناپاک و حرام؛ هر چیزی که شرعاً یا عقلاً زشت و ناپسند باشد.
• طیّب: پاک، خوب و حلال؛ هر چیزی که شرعاً و عقلاً پسندیده و نیکو باشد.
• أُولی الألباب: صاحبان خردهای پاک و اندیشههای سلیم؛ خردمندانِ روشنضمیر.
• تُفلِحون: رستگار شوید و به سعادت و پیروزی نهایی دست یابید.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، به مردم بگو: هرگز پلید و پاک یکسان نیستند؛ نه در اعتقاد، نه در عمل، و نه در مال و کسب. مؤمن با کافر برابر نیست، مطیع با گناهکار مساوی نمیباشد، عالم با جاهل یکسان نخواهد بود، و مال حرام هرگز با روزی حلال برابری نمیکند. حتی اگر فراوانی و انبوهیِ پلیدان و اموال حرام، تو را به شگفتی اندازد و در نظرت چشمگیر آید، این کثرت هرگز نشانه برتری و ارزش آنها نیست؛ زیرا ارزش هر چیز به ذات و حقیقت آن است، نه به شمار و انبوه آن. پس ای خردمندانی که عقل سلیم دارید، از خداوند پروا کنید و با دوری از هر پلیدی و انجام کارهای پاک و پسندیده، تقوای الهی را پیشه سازید، باشد که به رستگاری و فلاح حقیقی — که همان رضایت پروردگار و ورود به بهشت جاودان است — دست یابید.

فواید و پیامهای آیه:

• معیار ارزشمندی در اسلام، پاکی و طهارت است نه فراوانی و کثرت؛ پس ملاک سنجش انسانها و اعمال، کیفیت است نه کمیت.
• انسان خردمند هرگز فریب ظاهر و انبوهیِ باطل را نمیخورد و در انتخاب مسیر، به حقیقت و پاکی مینگرد.
• تقوا و پرهیزگاری، کلید رستگاری و سعادت است و تنها راه رسیدن به فلاح، دوری از پلیدیها و گرایش به پاکیهاست.
• این آیه به مؤمنان میآموزد که در معاملات و کسب روزی، حلال را بر حرام ترجیح دهند و بدانند که روزی حلالِ اندک، برکتش از مال حرامِ بسیار بیشتر است.