Аль-Маида сүресі — Аят 100

1. Сөздердің мағынасы:

• الْخَبِيثُ (әл-хәбиис): Жаман, арам, пәле нәрсе. Бұл жерде арамдық, күнә, имансыздық, жаман іс-әрекеттер мен жаман адамдарды білдіреді.
• الطَّيِّبُ (әт-таййиб): Жақсы, таза, халал нәрсе. Бұл жерде халалдық, жақсылық, иман, игі іс-әрекеттер мен жақсы адамдарды білдіреді.
• أَعْجَبَكَ (ағжабака): Сені таңқалдырды, ұнады, сүйсіндірді.
• أُولِي الْأَلْبَابِ (улил-әлбааб): Ақыл иелері, парасатты адамдар, ой-санасы толысқан жандар.
• تُفْلِحُونَ (туфлихун): Құтыласыңдар, жеңіске жетесіңдер, мұраттарыңа жетесіңдер.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала Пайғамбарымызға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) айтқызады: «Жаман мен жақсы ешқашан тең болмайды». Бұл жерде жамандық пен жақсылықтың, арам мен халалдың, күнә мен сауаптың, имансыз бен мүміннің, білімсіз бен білімдінің, бұзақы мен түзушінің арасында теңдік жоқ екендігі айтылады. Жаман нәрсенің саны көп болып, көзге ұнап, таңқалдырса да, ол ешқашан жақсының орнын баса алмайды. Көптік — артықшылықтың белгісі емес. Кейде аз да болса, жақсылық көп жамандықтан артық. Сондықтан, әй, ақыл-парасат иелері! Алладан қорқыңдар, арамнан бойларыңды аулақ ұстап, халал мен жақсылыққа бет бұрыңдар. Осылайша, сендер дүние мен ақиретте сәттілікке, құтылуға және Жәннатқа жетуге мүмкіндік аласыңдар.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Жақсы мен жаман тең емес: Қоғамда жамандықтың көп болуы оны дұрыс немесе құптарлық етіп көрсетпейді. Халал мен арамның, игілік пен зұлымдықтың арасында айқын айырмашылық бар.
• Көптікке алдануға болмайды: Адам көпшілікке еріп, көптің істегенін істеуге бейім тұрады. Бірақ бұл аят көптікке емес, шындыққа, тазалыққа қарау керектігін үйретеді.
• Ақыл иелеріне арналған үндеу: Алла ақыл-парасат иелерін ғана «Алладан қорқыңдар» деп шақырады. Бұл — ойланып, салыстырып, дұрыс таңдау жасай білудің маңыздылығын көрсетеді.
• Тақуалық — құтылудың жолы: Арамнан сақтанып, халалға бет бұру арқылы адам Алланың разылығына ие болып, Жәннатқа жетеді. Бұл — нағыз жеңіс пен мұрат.
• Ислам — тазалық пен жақсылық діні: Бұл аят Исламның әрдайым тазалықты, халалды, игілікті қолдайтынын, ал арам мен жамандықтан аулақ болуды бұйыратынын көрсетеді. Бұл — адам баласын бақытқа жетелейтін жол.