Moida surasi — Oyat 100

Kalimalarning maʼnolari:

• الْخَبِيثُ (al-khobisu): Yomon, nopok, harom narsa.
• الطَّيِّبُ (at-toyyibu): Yaxshi, pok, halol narsa.
• أُولِي الْأَلْبَابِ (ulil-albob): Aql egalari, donishmand kishilar.
• تُفْلِحُونَ (tuflihun): Najot topasiz, muvaffaqiyatga erishasiz.

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.), ayting: Har qanday narsada nopok va yomon narsa pok va yaxshi narsaga teng boʻla olmaydi. Kofir moʻminga, itoatkor gunohkorga, johil olimga, bidʼatchi sunnatga ergashuvchiga, harom mol halol molga barobar emas. Garchi sizni nopok narsalarning koʻpligi hayratda qoldirsa ham, ularning koʻpligi ularning qadr-qimmatini oshirmaydi. Koʻp boʻlgan yomon narsa, oz boʻlgan yaxshi narsadan afzal emas. Zero, Alloh nazdida qadrli boʻlgan narsa — poklik va yaxshilikdir, sonning koʻpligi emas.

Shuning uchun, ey aql egalari, Allohdan qoʻrqing va taqvo qiling. Nopok va harom narsalardan saqlaning, pok va halol narsalarni qiling. Mushrik hojiylarga ozor bermang, ularning ustiga hujum qilmang, garchi ular mushrik boʻlsalar ham. Chunki Alloh taolo sizlarga ularni tark etishni buyurgan. Shunda Allohning roziligiga erishib, jannatga kirish va najot topish umidida boʻlasiz. Bu — eng buyuk muvaffaqiyat va baxtdir.

Foydalar:

1. Islomda mezon — koʻplik emas, balki poklik va yaxshilikdir. Koʻp narsa har doim ham yaxshi emas, oz boʻlsa-da, halol va pok narsa afzaldir.
2. Moʻmin kishi harom va nopok narsalardan qatʼiy saqlanishi, halol va pok narsalarga intilishi kerak.
3. Aql egalari haqiqatni koʻra oladigan, yaxshi bilan yomonni ajrata oladigan kishilardir. Ular koʻpchilikning notoʻgʻri yoʻlidan emas, balki toʻgʻri yoʻldan boradilar.
4. Taqvo — har qanday gunoh va nopok ishlardan saqlanishning kalitidir. Kim taqvo qilsa, Alloh unga najot va muvaffaqiyat beradi.
5. Bu oyat musulmonlarga rahm-shafqat va adolatni oʻrgatadi — hatto dushmanlarga nisbatan ham haddan oshmaslik, Allohning amriga boʻysunish kerak.