مائدہ سۈرىسى — ئايەت 116

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ئەتتەخىزۇنىي (اتَّخِذُونِي): مېنى ئىلاھ قىلىڭلار، مېنى مەبۇد قىلىڭلار.
• ئىلاھەينى (إِلَٰهَيْنِ): ئىككى ئىلاھ، ئىككى مەبۇد.
• مىن دۇنىللەھ (مِن دُونِ اللَّهِ): ئاللاھنى قويۇپ، ئاللاھتىن باشقا.
• سۇبھانەكە (سُبْحَانَكَ): ئى ئاللاھ! سەن پاكتۇرسەن، سېنىڭ شېرىكىڭ يوق، سەن ھەر قانداق نۇقساندىن خالىيسەن.
• ما يەكۇنۇ لىيە (مَا يَكُونُ لِي): مېنىڭ ھەققىم ئەمەس، ماڭا لايىق ئەمەس، مېنىڭ ئىشىم ئەمەس.
• ئەللامۇل غۇيۇب (عَلَّامُ الْغُيُوبِ): يوشۇرۇن ۋە غەيب نەرسىلەرنى تولۇق بىلگۈچى، ھەممە يوشۇرۇن ئىشلارنى بىلىپ تۇرغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنى ئىيسا ئەلەيھىسسالامغا خىتاب قىلىپ: «ئى مەريەم ئوغلى ئىيسا! سەن كىشىلەرگە: مېنى ۋە ئانامنى ئاللاھنى قويۇپ ئىككى ئىلاھ قىلىپ ئېلىڭلار، دەپ ئېيتتىڭمۇ؟» دەپ سورايدۇ. بۇ سوئال ئىيسا ئەلەيھىسسالامنى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ پاكلىقىنى ۋە ئۇنىڭغا چىرايلىق قىلىنغان تۆھمەتنىڭ يالغانلىقىنى ئاشكارىلاش ئۈچۈن سورىلىدۇ. شۇنداقلا بۇ سوئال ئارقىلىق ئۇنى ئىلاھ دەپ قارىغان ناسارالارنىڭ خاتالىقى ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ.

ئىيسا ئەلەيھىسسالام ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىپ، ئۇنى ھەر قانداق شېرىكتىن ۋە نۇقساندىن پاك دەپ ئېلان قىلىدۇ ۋە: «مېنىڭ ھەققىم ئەمەسكى، ھەق بولمىغان بىر سۆزنى ئېيتىشىم. ئەگەر مەن ئۇنداق سۆزنى ئېيتقان بولسام، سەن ئۇنى چوقۇم بىلەتتىڭ، چۈنكى سەن ھەممە نەرسىنى بىلىسەن. سەن مېنىڭ ئىچىمدىكى يوشۇرۇن نەرسىلەرنى بىلىسەن، مەن بولسام سېنىڭ ئىچىڭدىكىنى بىلمەيمەن. سەن ھەقىقەتەن بارلىق يوشۇرۇن ۋە غەيب نەرسىلەرنى تولۇق بىلگۈچىسەن» دەيدۇ.

بۇ ئايەت ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزىنى ۋە ئانىسىنى ئىلاھ دەپ قارىتىشقا ھەرگىز بۇيرۇمىغانلىقىنى، ئۇنىڭ پەقەت ئاللاھنىڭ بەندىسى ۋە پەيغەمبىرى ئىكەنلىكىنى ئېنىق بايان قىلىدۇ. ئۇنىڭ ئاللاھقا بولغان ئىخلاسى، تەۋەككۇلى ۋە ئەدەبى بۇ ئايەتتە روشەن كۆرۈنىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەممە يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشلارنى بىلىدۇ، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.
• پەيغەمبىرلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بەندىسى بولۇپ، ئۇلارنى ئىلاھ دەپ قاراش ئىسلام دىنىدا قەتئىي رەت قىلىنىدۇ.
• ئىيسا ئەلەيھىسسالام ئۆزىنى ئىلاھ دەپ قارىغانلارنىڭ سۆزىدىن پاك، ئۇ پەقەت ھەقنى ئېيتقان پەيغەمبەردۇر.
• ئىسلام دىنى ئىنساننى ھەقىقەت ۋە ئىخلاسقا چاقىرىدۇ، يالغان ۋە شېرىكتىن يىراق تۇتۇشنى تەلەپ قىلىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ تەۋھىد ئەقىدىسىنى ئېنىق بايان قىلىپ، ھەر قانداق شېرىك ۋە بۇتپەرەستلىكنى رەت قىلىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرىگە بولغان ھۆرمەت ۋە ئۇلارنىڭ پاكلىقىنى بىلىش، ئىماننى كۈچەيتىدۇ ۋە ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ئاشۇرىدۇ.