مائدہ سۈرىسى — ئايەت 117

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• شَهِيدًا: كۆزەتكۈچى، گۇۋاھچى. بۇ يەردە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزى ئارىلىرىدا تۇرغان مۇددەتتە ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى كۆزىتىپ تۇرغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ.
• تَوَفَّيْتَنِي: مېنى قەبزە قىلدىڭ، يەنى جېنىمنى ئالدىڭ ۋە مېنى ئۆزۈڭگە كۆتەردىڭ. بۇ يەردە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ زېمىندىكى ۋاقىتىنىڭ ئاخىرلاشقانلىقى كۆرسىتىلىدۇ.
• الرَّقِيبَ: كۆزەتكۈچى، ھېمايە قىلغۇچى، ھەممە ئىشنى كۆزىتىپ تۇرغۇچى.
• شَهِيدٌ: ھەممە نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچى، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىسا ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تەئالانىڭ ئالدىدا ئۆزىنىڭ پەرۋەردىگارىغا مۇنداق دەيدۇ: ئى پەرۋەردىگارىم! مەن ئۇ كىشىلەرگە پەقەت سەن ماڭا بۇيرۇغان نەرسىنىلا ئېيتتىم، يەنى ئۇلارنى سەن بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا، سېنى بىرلەپ تونۇشقا ۋە سەندىن باشقا ھېچ نەرسىگە شېرىك كەلتۈرمەسلىككە چاقىردىم. سەن مېنىڭ پەرۋەردىگارىم ھەم ئۇلارنىڭمۇ پەرۋەردىگارىدۇرسەن. مەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇرغان ۋاقتىمدا ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى، سۆزلىرىنى ۋە ئەھۋاللىرىنى كۆزىتىپ تۇردۇم، ئۇلارغا قارىتا گۇۋاھچى بولدۇم. ئەمما سەن مېنىڭ زېمىندىكى ۋاقتىمنى تاماملاپ، مېنى ئۆزۈڭگە كۆتەرگەن چېغىڭدا، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىنى كۆزىتىپ تۇرغۇچى پەقەت سەنلا بولدۇڭ. سەن ھەممە نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچىسەن، ھېچ نەرسە سەندىن يوشۇرۇن قالمايدۇ. مەن ئۇلارغا نېمە دېگەنلىكىممۇ، ئۇلار مەندىن كېيىن نېمە دېگەنلىكىمۇ سەنگە ئايان.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزىنىڭ پەقەت ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىنى يەتكۈزگۈچى ئەلچى ئىكەنلىكىنى، ئۆزىدىن ھېچ نەرسە قوشمىغانلىقىنى ئېيتىشى، ھەقىقىي پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ ئاللاھنى بىرلەپ تونۇشقا چاقىرغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ، ئىسلامنىڭ بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ ئورتاق دىنى ئىكەنلىكىنى، ھەممىسىنىڭ ئاللاھنى بىرلەپ تونۇشقا چاقىرغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
• ئاللاھ تەئالانىڭ ھەممە نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچى ۋە ھەممە ئىشنى كۆزىتىپ تۇرغۇچى ئىكەنلىكى، ھېچ نەرسىنىڭ ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدىغانلىقى بىلدۈرۈلىدۇ. بۇ، مۇئمىنلەرنى ھەر ۋاقىت ئاللاھنىڭ كۆزىتىشىدە ئىكەنلىكىنى ھېس قىلىپ، ياخشى ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزىنىڭ ئەلچىلىك ۋەزىپىسىنى ئادا قىلغانلىقىنى، ئاندىن ئاللاھنىڭ ئۇنى ئۆزىگە كۆتەرگەنلىكىنى بايان قىلىشى، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى قوغدايدىغانلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ ۋەزىپىسىنى ئۇلارغا يۈكلەپ، ئاندىن ئۇلارنى ئۆز ھالىغا قويمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارغا ئاللاھقا بولغان تەۋەككۈل ۋە ئىشەنچنى كۈچەيتىدۇ. چۈنكى ئاللاھ ھەممە ئىشنى كۆزىتىپ تۇرىدۇ ۋە ھەر بىر ئادەمنىڭ قىلمىشىغا گۇۋاھ بولىدۇ. بۇ، ئادەمنى ھەر ۋاقىت ياخشى ئەمەل قىلىشقا، گۇناھلاردىن ساقلىنىشقا ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەشكە تەرغىب قىلىدۇ.
• ئايەت شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ھەقىقىي ئىبادەت پەقەت ئاللاھقىلا قىلىنىدۇ، ھېچكىم ئاللاھتىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ئەمەس. بۇ، ئىسلامنىڭ ئاساسىي ئەقىدىسى بولغان تەۋھىدنىڭ مۇھىملىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ ۋە كىشىلەرنى ھەقىقىي دىنغا يۆنىلىشكە تەرغىب قىلىدۇ.