مائدہ سۈرىسى — ئايەت 25

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• «أَمْلِكُ»: ئىگە بولۇش، قولغا كەلتۈرۈش، باشقۇرۇش دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە «مەن باشقۇرالمايمەن، قولۇمدىن كەلمەيدۇ» دېگەن مەنىدە.
• «فَافْرُقْ»: ئايرى، ئايرىم قىل، ھۆكۈم قىل، ئارىسىنى ئاجرىتىپ بەر دېگەن مەنىدە.
• «الْفَاسِقِينَ»: پاسىقلار، يەنى ئىتائەتتىن چىققۇچىلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنمىغانلار، ئاسىيلار دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

مۇسا ئەلەيھىسسالام قەۋمىنىڭ بەنى ئىسرائىلنىڭ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا قارشى چىققانلىقىنى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمىغانلىقىنى كۆرگەندە، ئاللاھقا يۈزلىنىپ دۇئا قىلدى. ئۇ ئېيتتى: «ئى پەرۋەردىگارىم! مەن ئۆزۈمدىن ۋە قېرىندىشىم ھارۇندىن باشقا ھېچكىمگە ئىگە ئەمەس، يەنى مېنىڭ تەسىرىم پەقەت ئۆزۈمگە ۋە قېرىندىشىمغالا يېتىدۇ، باشقىلارنى ھىدايەتكە باشلىيالمايمەن». ئاندىن ئۇ: «بىز بىلەن ئاسىيلىق قىلغان، ئىتائەتتىن چىققان قەۋمنىڭ ئارىسىنى ئايرىپ، ئارىمىزدا ھۆكۈم قىلغىن» دەپ ئىلتىجا قىلدى. يەنى ئاللاھتىن بىزگە لايىق بولغان ھەق ھۆكۈمنى، ئۇلارغا لايىق بولغان جازانى بېرىشىنى سورىدى. بۇ ئايەت مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنىڭ ئاسىيلىقىدىن قاتتىق قايغۇرغانلىقىنى ۋە ئۇلارنىڭ ھىدايەتكە كېلىشىدىن ئۈمىدىنى ئۈزگەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئۇ پەقەت ئۆزى ۋە قېرىندىشىنىڭ ئىتائەت قىلغانلىقىنى، باشقىلارغا زورلۇق ئىشلىتەلمەيدىغانلىقىنى ئېتىراپ قىلدى. بۇ ئايەت پەيغەمبەرلەرنىڭمۇ پەقەت ئەسكەرتىش ۋە تەبلىغ قىلىش ۋەزىپىسى بارلىقىنى، ھىدايەت بېرىش ئاللاھنىڭ ئىشى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھقا دۇئا قىلىش ۋە ئىلتىجا قىلىش پەيغەمبەرلەرنىڭمۇ قىلغان ئىبادىتى ئىكەنلىكىنى بىلىمىز. بىز ھەر قانداق قىيىنچىلىقتا ئاللاھقا يۈزلىنىشىمىز كېرەك.
• ئىنسان پەقەت ئۆزىگە ۋە ئۆزىنىڭ تەسىرى يېتىدىغان كىشىلەرگە مەسئۇل بولالايدۇ. باشقىلارنى زورلۇق بىلەن ھىدايەتكە كەلتۈرۈش مۇمكىن ئەمەس.
• ئاسىيلىق قىلغان، ھەقىقەتنى رەت قىلغان كىشىلەردىن ئايرىلىش ۋە ئاللاھتىن ئۇلار بىلەن ئارىمىزنى ئايرىپ ھۆكۈم قىلىشىنى سوراش مۇئمىننىڭ ئەقىللىق ھەرىكىتىدۇر.
• ئاللاھنىڭ ھۆكۈمى ئادىل ۋە ھەقىقىيدۇر. ئۇ ھەر كىمگە لايىقىنى بېرىدۇ.
• بۇ ئايەت بىزگە ئىسلامنىڭ باشقىلارنى زورلاش دىنى ئەمەس، بەلكى ئەقىل ۋە ئىختىيار بىلەن ئىمان ئېيتىش دىنى ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ. شۇڭا بىز ئىسلامنىڭ گۈزەللىكىنى ۋە ئادىللىقىنى كۆرسىتىپ، كىشىلەرنى ئۆز ئىختىيارى بىلەن ئىمانغا تەرغىب قىلىشىمىز كېرەك.