سوره مائدہ — آيت 58

1) لفظن جي معنيٰ:

• نَادَيْتُمْ: اواز ڏني، سڏ ڪيو (هتي مراد اذان آهي).
• هُزُوًا: ٽوڪ، مذاق، کل ڪرڻ.
• لَعِبًا: راند، راند روند، بيڪار ڪم.
• لَا يَعْقِلُونَ: نه ٿا سمجهن، عقل نه ٿا ڪن.

2) تفسير:

اي مؤمنو! جڏهن توهان نماز لاءِ اواز ڏيو ٿا، يعني اذان ڏيو ٿا، تڏهن هي ڪافر ۽ منافق ان اذان ۽ نماز کي ٽوڪ ۽ راند بڻائي ٿا ڇڏين. اهي ان تي کل ڪن ٿا ۽ مذاق اڏائين ٿا. انهن جي ان ڪم جو سبب اهو آهي ته اهي اهڙا ماڻهو آهن جن ۾ سمجهه ۽ عقل نه آهي. اهي الله جي عبادت جي حقيقت ۽ ان جي شرعتن کي نه ٿا سمجهن، ان ڪري اهي ان عظيم عبادت کي بيڪار ۽ راند سمجهن ٿا. حالانڪه نماز الله جي ويجهو ٿيڻ جو سڀ کان وڏو ذريعو آهي. جيڪڏهن انهن ۾ عقل هجي ها ته اهي ان جي عظمت ۽ ان جي فائدن کي سمجهي ها ۽ ان جو مذاق نه اڏائين ها. بيوقوفي ۽ ناداني ئي آهي جيڪا انسان کي حق کان پري ڪري ٿي ۽ حق جو مذاق ڪرڻ تي مجبور ڪري ٿي، ۽ عقل ئي آهي جيڪو انسان کي ان ڪم کان روڪي ٿو.

3) فائدا ۽ سبق:

• نماز ۽ اذان جي عظمت جو اندازو لڳايو، ڇاڪاڻ ته اهو الله جي ويجهو ٿيڻ جو سڀ کان وڏو ذريعو آهي.
• اذان کي ٻڌي ان جو جواب ڏيڻ ۽ ان جي ادب جو خيال رکڻ گهرجي.
• اهو سمجهو ته نماز کي ٽوڪ ۽ راند سمجهڻ جهالت ۽ بيوقوفي جي نشاني آهي، نه ته ڪا عقلمندي جي ڳالهه.
• الله جي عبادتن ۽ شرعتن کي سمجهڻ لاءِ عقل ۽ سمجهه کي ڪم آڻڻ گهرجي.
• مؤمنن کي گهرجي ته اهي ڪافرن ۽ منافقن جي ٽوڪ ۽ مذاق کان دل نه لاهين، پر پنهنجي عبادت ۾ مضبوطي سان قائم رهن.
• اهو يقين رکو ته حق جي مخالفت ڪرڻ وارا هميشه نقصان ۾ رهندا آهن، ۽ حق جي پيروي ڪرڻ وارا ڪامياب ٿيندا آهن.
• اسلام ۾ نماز جي حيثيت ۽ اهميت کي دل سان قبول ڪري، ان کي پنهنجي زندگيءَ جو حصو بڻايو.