Moida surasi — Oyat 71

Kalimalarning ma'nolari:

• حَسِبُوا – ular o'yladilar, taxmin qildilar.
• فِتْنَةٌ – bu yerda: gunohlari tufayli azob va jazo.
• فَعَمُوا – haqdan ko'z yumdilar, hidoyatni ko'rmay qoldilar.
• وَصَمُّوا – haqni eshitishdan quloqlarini kar qildilar, eshitmay qo'ydilar.
• تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ – Alloh ularning tavbasini qabul qildi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo Bani Isroilning ahvolini bayon qilmoqda. Ular o'zlarining ahdlarini buzishlari, payg'ambarlarni yolg'onchiga chiqarishlari va hatto ularni o'ldirishlari ortidan hech qanday jazo bo'lmaydi, deb o'yladilar. Ular gunohlari uchun azobga duchor bo'lmaydilar, deb noto'g'ri taxmin qildilar. Shunda ular haq yo'ldan adashib, hidoyatni ko'rmaydigan bo'lib qoldilar – ko'zlari haqni ko'rishdan yumildi, quloqlari esa haq so'zni eshitishdan kar bo'ldi. Ular o'zlarining bu xatti-harakatlari bilan haqdan yuz o'girdilar.

So'ngra ular tavba qilganlarida, Alloh taolo ularga marhamat qilib, tavbalarini qabul qildi va ularni kechirdi. Ammo keyin yana ularning ko'plari haqdan yuz o'girdilar – yana ko'zlari haqni ko'rmaydigan, quloqlari esa haqni eshitmaydigan bo'lib qoldilar. Bu ularning takroriy gunohlari va o'jarliklari tufayli edi. Alloh taolo ularning barcha qilmishlarini ko'rib turuvchidir – ularning yaxshi-yu yomon amallaridan hech narsa Unga maxfiy emas va U ularni qilgan amallariga yarasha jazalaydi.

Foydalar:

1. Gunohning oqibati haqida ogohlantirish: Bu oyat bizga gunoh qilish va Allohning azobidan beparvo bo'lishning xavfli oqibatlarini ko'rsatadi. Har bir gunohning ortidan jazo kelishi mumkinligini yodda tutishimiz kerak.
2. Tavbaning eshigi ochiq: Alloh taolo bandalarining tavbasini qabul qilishda keng rahmdil va kechirimlidir. Gunoh qilgan kishi tavba qilsa, Alloh uni kechiradi. Bu bizga umid bag'ishlaydi va gunohlardan qaytishga undaydi.
3. Takroriy gunohdan ogohlantirish: Tavbadan keyin yana gunohga qaytish – bu Allohning rahmatidan uzoqlashishga sabab bo'ladi. Shuning uchun tavbadan so'ng mustahkam turish va gunohga qaytmaslik kerak.
4. Allohning hamma narsani ko'rib turishi: Alloh taolo har bir bandasining amalini biladi va hech narsa Undan yashirin emas. Bu bizni har bir ishimizda ehtiyotkor bo'lishga va Allohning nazoratini his qilishga undaydi.
5. Haqdan yuz o'girishning og'ir oqibati: Haqni ko'rmaslik va eshitmaslik – bu insonning eng katta yo'qotishidir. Shuning uchun har bir musulmon doimo haqni izlash, uni ko'rish va eshitishga harakat qilishi lozim.