سوره مائدہ — آيت 71

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• حَسِبُوا: انهن گمان ڪيو، انهن سمجهيو.
• فِتْنَةٌ: آزمائش، عذاب، سزا.
• فَعَمُوا: پوءِ اهي انڌا ٿي ويا (يعني حق ڏسڻ کان محروم ٿي ويا).
• وَصَمُّوا: ۽ ٻوڙا ٿي ويا (يعني حق ٻڌڻ کان محروم ٿي ويا).
• تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ: الله تعاليٰ انهن جي توبه قبول ڪئي.
• بَصِيرٌ: ڏسڻ وارو، خبر رکندڙ.

2) آيت جي تفسير:

هنن ماڻهن اهو گمان ڪيو ته اسان جي نافرمانين ۽ بدڪاريءَ تي ڪا سزا ۽ عذاب نہ ايندو، ۽ اهي سمجهي ويٺا ته اسان کي ڪير پڪڙيندو نہ آهي. انهيءَ غلط فهميءَ سبب اهي حق کان انڌا ٿي ويا ۽ حق ٻڌڻ کان ٻوڙا ٿي ويا، يعني هدايت ڏسڻ ۽ حق ٻڌڻ کان محروم ٿي ويا. ان کان پوءِ الله تعاليٰ پنهنجي فضل سان انهن جي توبه قبول ڪئي، جڏهن انهن توبه ڪئي. پر وري به انهن مان گھڻا ماڻهو حق کان انڌا ۽ ٻوڙا ٿي ويا، حالانڪه حق انهن تي واضح ٿي چڪو هو. ۽ الله تعاليٰ انهن جي سڀني عملن کي چڱيءَ طرح ڏسي ٿو ۽ ڄاڻي ٿو، ان کان ڪجهه به لڪل ناهي، ۽ هو انهن کي انهن جي عملن جو بدلو ڏيندو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي توبه قبول ڪندڙ ۽ ٻاجھ وارو آهي، جيڪڏهن ٻانهو سچي دل سان توبه ڪري ته الله تعاليٰ معاف ڪري ٿو.
• نافرمانيءَ ۽ گناهن تي جرات ڪرڻ ۽ اهو سمجهڻ ته اسان کي ڪا سزا نہ ملندي، اهو هڪ وڏو ڌوڪو ۽ غلط فهمي آهي.
• حق کان منهن موڙڻ ۽ حق ٻڌڻ کان انڪار ڪرڻ انسان کي هدايت کان محروم ڪري ٿو.
• الله تعاليٰ هر شيءِ کي ڏسي ٿو ۽ ڄاڻي ٿو، اسان جا سمورا عمل سندس علم ۾ آهن، ۽ اسان کي انهن جو حساب ڏيڻو آهي.
• توبه جو دروازو هميشه کليل آهي، پر ان کي موت کان اڳ ۾ استعمال ڪرڻ گھرجي ۽ بار بار توبه ڀڃڻ کان بچڻ گھرجي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن کي سمجھائي ٿو ته هو انهن جي لاءِ رحمت ۽ بخشش جو دروازو کليل رکي ٿو، ته جيئن اهي ڀلجي نہ وڃن ۽ هميشه سڌي رستي تي هلن.