Аль-Маида сүрөсү — Аят 79

1. Сөздөрдүн мааниси:

• يَتَنَاهَوْنَ — бири-бирин тыйышат, кайтарышат, тыюу салышат.
• مُّنكَرٍ — шариятта жана акыл-эсте жаман деп табылган, четке кагылган иш; күнөө, кечирилбес жамандык.
• فَعَلُوهُ — алар кылган (иш).
• لَبِئْسَ — аябай жаман, эң жаман дегенди билдирген кескин баа.
• يَفْعَلُونَ — алар кылып жаткан (иштер).

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала Ысрайыл урпактарынын арасындагы бузулган коомдун абалын баяндап, алардын эң олуттуу кемчилигин ачып берет. Алар жеке өздөрү гана күнөө кылып калбастан, коом ичинде ачык-айкын жамандыктарга, күнөөлөргө жол беришкен. Эң оор кемчилиги — алар бири-бирин бул жаман иштерден тыйышкан эмес, кайтарышкан эмес. Кимдир бирөө күнөө кылса, аны көргөндөр, билгендер үн катпай, жөн эле көз жумуп, макул болуп, жада калса ага кошулуп кетишкен. Натыйжада коомдо жамандык кеңири жайылып, аны токтотуучу, тыйуучу эч ким калбаган. Мына ушул — жамандыкка каршы туруу милдетин таштап коюу — алардын эң жаман кылган иши катары катуу айыпталат. Аллах алардын бул жоругуна карата «аябай жаман иш кылышты» деп баа берип, алардын ушундай абалы себептүү ырайымынан четтетилгенин билдирет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Жакшылыкка чакыруу, жамандыктан тыйуу — ыймандын маңызы. Бул аят бизге жамандыкты көргөндө үн катпай коюу ыймансыздыктын белгиси экенин эскертет. Мусулман адам өзү гана таза болуп калбастан, айланасындагы адамдарга да жакшылыкты буйруп, жамандыктан кайтарууга милдеттүү.
• Коомдук жоопкерчилик. Коомдо күнөө ачык кылынып, эч ким ага каршы чыкпаса, ал коом акырындап бузулат. Ошондуктан ар бир адам өзүнүн айланасындагы адамдарга акыйкатты айтууга, жакшылыкка үндөөгө умтулушу керек.
• Жамандыкка макул болуу — жамандыктын өзү. Кимдир бирөөнүн күнөөсүн көрүп, ага каршы эч нерсе айтпай, ичинен макул болуу же жөн эле көз жумуп коюу — ошол күнөөгө ортоктошуу. Бул аят ушундай мамиленин канчалык коркунучтуу экенин көрсөтөт.
• Аллахтын адилеттиги жана ырайымы. Аллах адилеттүү, Ал эч нерсени көз жаздымда калтырбайт. Жамандыкка жол берип, ага каршы турбагандардын жообун берет. Ошол эле учурда, ким тообо кылып, жакшылыкка кайтса, Аллахтын ырайымы кең.
• Ислам — жакшылыкты жайылтуу дини. Ислам бизди жөн гана өзүбүздү оңдоп коюуга эмес, бүткүл коомду жакшылыкка тартууга, адилеттикке чакырат. Бул аят аркылуу биз жакшылыкка умтулуу, жамандыктан кайтаруу — ыймандуу мусулмандын ардактуу милдети экенин түшүнөбүз.