Moida surasi — Oyat 79

Kalimalarning ma'nolari:

• يَتَنَاهَوْنَ: bir-birlarini qaytarmaydilar, bir-birlariga nasihat qilmaydilar.
• مُنكَرٍ: shariatda qoralangan va qaytarilgan ish, gunoh.
• لَبِئْسَ: qanchalik yomon, naqadar yomon ish.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'tgan yahudiy qavmlarining yomon xulqlarini bayon qilmoqda. Ular gunoh va ma'siyat ishlarni ochiq-oshkora qilishar, ammo bir-birlarini bu ishlardan qaytarishmas edi. Ya'ni, ular orasida gunohkor kishi gunoh qilsa, boshqalar unga e'tiroz bildirmas, uni ayblamas va undan qaytarmas edi. Ular bu yomon ishlarni ko'rib turib, indamay o'tishar, hatto ba'zilari bunga rozi bo'lishar edi. Bu esa ularning Allohning rahmatidan mahrum bo'lishlariga sabab bo'ldi.

Alloh taolo ularning bu qilmishini qattiq tanqid qilib: "Ular qanchalik yomon ish qiluvchi edilar", deya xabar bermoqda. Ya'ni, ularning gunohga botgan holda bir-birlarini ogohlantirmasliklari, nasihat qilmasliklari o'ta yomon xulq edi. Chunki gunohning yomonligi faqat uni qilishda emas, balki uni qoralamaslik va qaytarmaslikda hamdir.

Foydalar va saboqlar:

1. Ushbu oyat musulmon jamiyatida amr bil-ma'ruf va nahy anil-munkar (yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish) burchining muhimligini ta'kidlaydi. Bu islom dinining asosiy tamoyillaridan biridir.
2. Gunohga rozi bo'lish va uni qoralamaslik, gunohni o'zi qilish kabi xavfli ekanini bildiradi. Jamiyatda gunohlar tarqalib ketsa, bu butun jamiyatning halokatiga sabab bo'ladi.
3. Yaxshi inson bo'lish uchun faqat o'zimiz gunoh qilmaslik kifoya emas, balki boshqalarni ham gunohdan qaytarishga harakat qilishimiz lozim.
4. Alloh taolo o'z bandalarining gunohga befarq bo'lishlarini sevmaydi. U bizlarni bir-birimizga nasihat qiluvchi va to'g'ri yo'lga boshlovchi bo'lishimizni istaydi.
5. Ushbu oyat musulmonlarga o'z jamiyatlarini gunoh va ma'siyatlardan tozalashda faol ishtirok etishlari kerakligini o'rgatadi. Zero, gunohlarga qarshi kurashish har bir mo'minning zimmasidagi mas'uliyatdir.