سوره مائده — آیه 79

معانی کلمات:

• لا یتناهون: نهی نمی‌کردند، یکدیگر را باز نمی‌داشتند.
• منکر: کار زشت و ناپسندی که شرع و عقل آن را قبیح می‌شمارد.
• لبئس: بسیار بد است، چه زشت است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، یکی از زشت‌ترین صفات بنی‌اسرائیل را بیان می‌کند و آن اینکه آنان هنگام ارتکاب گناه و معصیت، یکدیگر را نهی نمی‌کردند و از کار زشتی که انجام می‌دادند، باز نمی‌داشتند. بلکه گناهکاران آنان آشکارا مرتکب معاصی می‌شدند و کسی آنان را سرزنش نمی‌کرد و امر به معروف و نهی از منکر در میانشان ترک شده بود. این بی‌تفاوتی و سکوت در برابر گناه، چنان زشت و نکوهیده است که خداوند آن را با عبارت «لَبِئْسَ مَا کَانُوا یَفْعَلُونَ» (بسیار بد است آنچه انجام می‌دادند) مورد مذمت قرار می‌دهد. یعنی ترک نهی از منکر و بی‌اعتنایی به گناهان، خود از بزرگ‌ترین گناهان است و همین بی‌حیایی و جسارت در گناه، سبب شد که آنان از رحمت الهی دور شوند و مورد لعن و غضب خداوند قرار گیرند.

فواید و درس‌های آیه:

• ترک امر به معروف و نهی از منکر، خود گناهی بزرگ است و جامعه‌ای که در آن گناه علنی شود و کسی اعتراض نکند، به تدریج دچار عذاب و خواری خواهد شد.
• مسلمانان باید در برابر گناهان، بی‌تفاوت نباشند و تا آنجا که می‌توانند با زبان و عمل، یکدیگر را به نیکی دعوت کرده و از زشتی‌ها بازدارند.
• سکوت در برابر منکر، نشانه ضعف ایمان و عدم غیرت دینی است؛ در حالی که مؤمن واقعی هرگز از دیدن گناه آرام نمی‌گیرد و برای اصلاح جامعه تلاش می‌کند.
• این آیه هشدار می‌دهد که اگر جامعه‌ای به مرحله‌ای برسد که گناه در آن عادی شود و نهی‌کننده‌ای نباشد، استحقاق عذاب الهی را پیدا می‌کند؛ پس باید همواره مراقب حال خود و دیگران باشیم.