مائدہ سۈرىسى — ئايەت 79

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

— «يَتَنَاهَوْنَ»: بىر-بىرىنى چەكلەش، بىر-بىرىگە «بۇنى قىلماڭلار» دېيىشىش.

— «مُنكَرٍ»: شەرىئەتتە يامان ۋە رەزىل دەپ بېكىتىلگەن ئىش، يەنى گۇناھ-مەئسىيەت.

— «فَعَلُوهُ»: ئۇلار قىلىۋاتقان، ئۆزلىرى قىلىپ يۈرگەن.

— «لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ»: ئۇلارنىڭ قىلىۋاتقان ئىشى نەقەدەر يامان! بۇ جۈملىدە قاتتىق ئەيىبلەش ۋە ئەيىبلەش مەنىسى بار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت بەنى ئىسرائىلدىن بولغان بىر گۇرۇھنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار گۇناھ-مەئسىيەتلەرنى ئاشكارا قىلىپ، يامان ئىشلارنى قىلىپ يۈرگەن تۇرسىمۇ، ئارىلىرىدىن بىرى ئۇنىڭغا قارشى چىقىپ «بۇنى قىلماڭلار» دېمىگەن، بىر-بىرىنى بۇ يامان ئىشلاردىن چەكلىمىگەن. ھەر كىم ئۆزى خالىغانچە گۇناھ قىلىۋەرگەن، ھېچ كىم ئۇلارغا «بۇنداق قىلماڭلار» دەپ ئەسكەرتمىگەن. ئۇلارنىڭ بۇنداق قىلىشى، يەنى يامان ئىشقا قارشى تۇرماسلىقى، گۇناھقا چەكلىمەسلىكى ناھايىتى يامان ئىش ئىدى. شۇ سەۋەبتىن ئۇلار ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن يىراق قىلىنىشقا ۋە ئەيىبلەشكە لايىق بولدى. ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئۇلارنىڭ قىلغان ئىشى قاتتىق ئەيىبلىنىپ: «ئۇلارنىڭ قىلىۋاتقان ئىشى نەقەدەر يامان!» دېيىلدى. بۇ يەردە ئەيىبلەنگەن ئىش پەقەت گۇناھ قىلىش ئەمەس، بەلكى گۇناھقا قارشى تۇرماسلىق، يامان ئىشقا چەكلىمەسلىك، يامانلىقنىڭ ئاشكارا يۈز بېرىشىگە سۈكۈت قىلىشتىن ئىبارەت.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

— ئىسلام دىنى پەقەت ئۆزىنىلا ئەمەس، بەلكى جەمئىيەتنىڭ ياخشىلىقىنىمۇ كۆزلىگەن دىندۇر. يامانلىق ئاشكارا بولۇپ، ھېچ كىم ئۇنىڭغا قارشى تۇرمىسا، جەمئىيەت ئاستا-ئاستا بۇزۇلىدۇ.

— بىر-بىرىنى ياخشىلىققا چاقىرىش، يامانلىقتىن چەكلەش ھەر مۇسۇلماننىڭ مەسئۇلىيىتىدۇر. بۇ ئايەت بىزنى «ماڭا نېمە، باشقىلارنىڭ ئىشى» دېگەن بىپەرۋالىقتىن ئاگاھلاندۇرىدۇ.

— يامانلىققا سۈكۈت قىلىش ئۇنىڭغا قوشۇلغانلىق ھېسابلىنىدۇ. شۇڭا مۇسۇلمان يامان ئىشنى كۆرگەندە، ئەقىل ۋە ھېكمەت بىلەن ئۇنى تۈزىتىشكە تىرىشىشى كېرەك.

— ئىسلام دىنى ئادالەت ۋە ئەخلاقنى قوغداشنى، جەمئىيەتتە ياخشىلىقنى كۆپەيتىپ، يامانلىقنى ئازايتىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى شۇنداق ئېسىل قىممەتلەرگە يېتەكلەيدۇ.

— ئاللاھ تائالا يامانلىققا قارشى تۇرمىغان، گۇناھنى ئاشكارا قىلغان كىشىلەرنى ئەيىبلەيدۇ. بۇ بىزگە ئۆزىمىزنى تۈزىتىش ۋە جەمئىيەتنى تۈزىتىش مەسئۇلىيىتىنى ئەسكەرتىدۇ.