Аз-Зарият сүрәсе — Аять 53

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَتَوَاصَوْا بِهِ — Алар моның белән үзара васыятьләштеләрме? Ягъни, бер-берсенә киңәш биреп, шушы сүзне әйттеләрме?
• طَاغُونَ — Чиктән чыгучылар, Аллаһка каршы баш күтәрүчеләр, залимнәр, тәкәбберлек белән хакыйкатьне инкяр итүчеләр.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә кәферләрнең гаҗәеп хәленә игътибар итә: аларның элеккеләре дә, соңгылары да пәйгамбәрләрне ялганчыга чыгарып, бер үк сүзләрне әйткәннәр. Аларның элеккеләре үз пәйгамбәрләренә: "Син сихерчы яки юнәлгән берәүсең" — дигәннәр. Соңгылары да Мөхәммәд галәйһиссәләмгә шул ук сүзләрне әйткән. Хәзер Аллаһы Тәгалә алардан сорап куя: "Әллә алар бер-берсенә васыять итеп, шушы сүзләрне кабатларга куштылармы?" Әлбәттә, юк! Аларның арасында гасырлар үткән, бер-берсен күрмәгәннәр. Аларны шушы ук сүзләрне әйтергә мәҗбүр иткән нәрсә — аларның барысының да бер үк тәбигатьтә булуы: чиктән чыгу, тәкәбберлек һәм хакыйкатькә каршы килү. Аларның йөрәкләре бер-берсенә охшаш булган, шуңа күрә сүзләре дә охшаш чыккан. Бу — аларның барысының да бер үк вәхши табигатьле булуларын күрсәтә: элеккеләре дә, соңгылары да залим, тәкәббер кешеләр булганнар. Аларның бер-берсенә васыять итүләре мөмкин түгел, чөнки алар арасында бик озак заманнар үткән. Аларны берләштергән нәрсә — бары тик үзләренең чиктән чыгулары һәм Аллаһка буйсынмаулары.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Кәферләрнең элеккеләре дә, соңгылары да хакыйкатькә каршы торуда бер-берсенә охшаш булулары — аларның барысының да бер үк начар табигатькә ия булуларын күрсәтә. Бу — Ислам хакыйкатенең ачыклыгын һәм аның һәр заманда да үзгәрмәслеген раслый.
2. Чиктән чыгу һәм тәкәбберлек — кешене хакыйкатьне кабул итүдән читләштерә торган иң зур авырулардан берсе. Кеше үзен тәкәбберлектән чистартса гына, Аллаһның һидәятен кабул итә ала.
3. Бу аять мөэминнәргә сабак бирә: алар бер-берсенә хакыйкатьне, изгелекне һәм тәкъвалыкны васыять итеп, бердәм булырга тиешләр. Кәферләрнең начар эшләрендә бердәм булулары кебек, мөэминнәр дә яхшы эшләрдә бердәм булырга тиешләр.
4. Аллаһы Тәгаләнең пәйгамбәрләренә каршы чыкканнарның хәле һәр заманда да бер үк булган — бу расүлләрнең хаклыгын һәм алар китергән хәбәрнең дөреслеген раслый.