Zoriyot surasi — Oyat 53

Kalimalarning ma'nolari:

• Atavosav: Bir-birlariga vasiyat qildilarmi? Ya'ni, avvalgilar keyingilarga shuni buyurdilarmi?
• Tog'un: Haddidan oshgan, zulm qiluvchi, Allohga itoatdan bosh tortgan.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda o'sha kofirlarning ahvolini qoralab, ularni ta'na qilmoqda: "Avvalgi kofirlar ham, keyingi kofirlar ham bir xil so'zni aytdilar. Ular bir-birlariga vasiyat qilib, Payg'ambarni yolg'onchiga chiqarishni buyurdilarmi?" Albatta, bunday emas. Ular bir-birlarini ko'rmagan, bir-birlari bilan uchrashmagan bo'lsalar-da, ularning qalblari bir-biriga o'xshab ketgan. Chunki ularning barchasi bir xil kasallik — kufr va tug'yon (haddan oshish) kasalligi bilan og'rigan edi. Avvalgi kofirlar o'z payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqarishganidek, keyingi kofirlar ham Muhammad sollallohu alayhi vasallamni yolg'onchiga chiqardilar. Bu ularning o'zaro kelishuvi yoki vasiyati tufayli emas, balki ularning barchasi tug'yon, zulm va takabburlikda birlashgan edilar. Shu tug'yon ularni bir xil so'zni aytishga yetakladi.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Kufr va tug'yon — bu yuqumli kasallik kabidir. Qalbi buzilgan kishi, o'zidan oldin o'tgan buzilgan qalblilarga o'xshab qoladi. Shuning uchun inson doimo yaxshi insonlar bilan birga bo'lishi va ularning ibratli hayotlaridan o'rganishi kerak.
2. Yolg'on va kufrda birlashish — bu ularning o'zaro kelishuvidan emas, balki ikkalasi ham bir xil illat — tug'yon va takabburlikdan kelib chiqadi. Demak, inson qalbini kibru havodan tozalashi lozim.
3. Haq yo'lidagi Payg'ambarlar va ularga ergashganlar hamisha ozchilik bo'lgan, ammo ular g'olib bo'lganlar. Kofirlarning ko'pligi ularni haqdan qaytarmasligi kerak.
4. Bu oyat musulmonlarga tasalli beradi: agar sizga qarshi chiqayotganlar ko'p bo'lsa ham, ularning barchasi bitta narsa — tug'yon ustida birlashgan, xolos. Haq esa doimo yagonadir va u g'olibdir.