Sure Zâriyât — Ayet 53

Kelime Anlamları:

• Tevaṣav: Birbirlerine vasiyet ettiler, birbirlerine tavsiyede bulundular.
• Ṭāġūn: Azgınlar, haddi aşanlar, Allah'a karşı isyanda ileri gidenler.

Tefsir:

Bu âyet, önceki âyetlerde geçen inkârcıların sözlerine bir cevap niteliğindedir. Onlar, kendilerinden önceki kavimlere gönderilen peygamberler hakkında "Bu bir büyücüdür veya delidir" gibi sözler söylemişlerdi. Yüce Allah burada onları kınayarak şöyle buyuruyor: "Onlar, birbirlerine bu sözü vasiyet mi ettiler?" Yani, önceki kâfirlerle sonrakiler, peygamberleri yalanlama konusunda birbirleriyle anlaşmışlar mıydı? Elbette hayır! Aralarında hiçbir iletişim ve anlaşma yoktu. Onları bu ortak tavırda birleştiren şey, kalplerinin küfürde benzeşmesi ve hepsinin aynı azgınlık ve taşkınlık üzere olmasıydı. Bu, onların küfürdeki ortaklıklarının bir tesadüf olmadığını, aksine aynı kötü fıtrat ve aynı azgınlık damarından beslendiklerini gösterir. Bu bir kınama ve azarlama üslubudur: "Onlar birbirlerine bunu vasiyet mi ettiler? Hayır, onlar azgın bir kavimdir." Azgınlık, onları birleştiren ortak paydadır; bu yüzden öncekiler de sonrakiler de aynı yalanlama ve inkâr söylemini tekrarlamışlardır.

Çıkarılan Dersler ve Faydalar:

1. Küfür ve inkârda buluşanların benzer sözler söylemeleri, aralarında bir anlaşma olduğu anlamına gelmez; bu, kalplerinin aynı hastalığa tutulmuş olmasındandır. Bu, insanın kalbinin temizliğinin önemini gösterir; kalbi temiz olan hakikati bulur, kalbi bozuk olan ise bâtılda ısrar eder.
2. Azgınlık ve haddi aşmak, insanı hakikati görmekten alıkoyan en büyük engeldir. Kibir ve taşkınlık, peygamberlerin getirdiği mesajı kabul etmeye mani olur.
3. Bu âyet, Müslümanlara bir uyarıdır: İnsan, nefsinin azgınlığına kapılmamalı, tevazu ve teslimiyetle Allah'ın elçilerine ve kitaplarına iman etmelidir. Çünkü azgınların sonu, tarih boyunca hep hüsran olmuştur.
4. Hakikati kabul etmeyenlerin mazeretleri geçersizdir; onların ortak söylemleri, birbirlerinden etkilenmelerinden değil, aynı kötü sıfata sahip olmalarındandır. Bu da insana, kendi kalbini ıslah etmesi ve doğru yolda sebat etmesi gerektiğini hatırlatır.