Nəcm surəsi — Ayə 23

Sözlərin izahı:

• أَسْمَاءٌ — adlar, sadəcə adlardan ibarət olan şeylər; burada bütlərin əslində heç bir ilahi sifətə malik olmadığını, yalnız adlardan ibarət olduğunu bildirir.
• سُلْطَانٍ — dəlil, sübut, aydın höccət; Allahın nazil etdiyi heç bir əsaslı dəlil deməkdir.
• الظَّنَّ — zənn, ehtimal; doğru bilgiyə əsaslanmayan fikir.
• تَهْوَى — nəfsin istədiyi, həvəsə uyğun olan; nəfsin meyl etdiyi şeylər.
• الْهُدَىٰ — hidayət, doğru yol göstərişi.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala müşriklərin bütlərə sitayiş etmələrini qətiyyətlə rədd edir və onların batil inancının mahiyyətini açıqlayır. Buyurur ki, o bütlər heç bir həqiqətə əsaslanmayan, sadəcə olaraq müşriklərin özlərinin və atalarının uydurduqları adlardan başqa bir şey deyildir. Onlar bu adları özlərindən uydurmuş, heç bir ilahi dəlilə, sübuta əsaslanmadan onları tanrı adlandırmışlar. Allah onların bu iddiasına dair heç bir höccət, heç bir aydın dəlil nazil etməmişdir.

Bu insanlar öz inanclarında yalnız zənnə və nəfslərinin həvəsinə uyurlar. Onların bu yolu doğru bilikə deyil, şübhə və ehtimala, həmçinin nəfsin istəklərinə, şeytanın onlara gözəl göstərdiyi boş arzulara əsaslanır. Halbuki onlara Rəbbindən, Peyğəmbərinin dili ilə doğru yol göstərişi — hidayət artıq gəlmişdir. Bu hidayət onları haqqa yönəldəcək, batil inancdan uzaqlaşdıracaq bir nurdur. Lakin onlar bu hidayətdən faydalanmadılar, ona tabe olmadılar.

Ey insan! Bu ayə bizə xatırladır ki, həqiqi iman zənnə, təqlidə və nəfsin istəklərinə deyil, Allahın nazil etdiyi aydın dəlilə və hidayətə əsaslanmalıdır. Uca Allah bizə Öz kitabını və Peyğəmbərinin sünnətini hidayət mənbəyi olaraq göndərmişdir. Gəlin bu hidayətə qulaq asaq, qəlbimizi ona açıq edək və nəfsin boş arzularına deyil, Rəbbimizin göstərdiyi doğru yola tabe olaq. Çünki əsl səadət yalnız Onun yolunda yürüməklə tapılır.