Najm surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• Sulton: hujjat, dalil, isbot.
• Zann: gumon, taxminiy fikr.
• Havo: nafsning moyilligi, istak-хohish.
• Hudo: to'g'ri yo'l, hidoyat.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning butlarga sig'inishlarini rad etib, ularning bu ishi asossiz ekanini bayon qilmoqda. Ular o'zlari uchun o'g'il farzandlarni ma'qul ko'rib, qizlarni esa o'zlariga nisbat bermay, farishtalarni Allohning qizlari deb da'vo qilishardi. Alloh taolo ularning bu e'tiqodlarini puchga chiqarib, aytadiki: bu butlar hech narsa emas, faqat sizlar va ota-bobolaringiz o'ylab topgan nomlardan iborat. Ularda ilohiy xususiyatlardan hech narsa yo'q. Alloh bu nomlar va butlarga sig'inish haqida hech qanday hujjat, dalil nozil qilmagan. Ular bu e'tiqodlarida faqat gumonga va nafsining buzilgan istaklariga ergashadilar. Holbuki, ularga Robbi tomonidan payg'ambar alayhissalom orqali to'g'ri yo'l — hidoyat kelgan edi, lekin ular undan foydalanmadilar.

Foydalar:

1. E'tiqod masalalarida faqat vahiy va ishonchli dalilga tayanilishi kerak, gumon va taxminlar asos qilib olinmasligi lozim.
2. Inson ota-bobolaridan qolgan urf-odat va e'tiqodlarni, agar ular Allohning hujjatiga zid bo'lsa, so'zsiz qabul qilmasligi, balki haqiqatni izlashi zarur.
3. Nafsning havo-yu havoyisiga ergashish insonni adashtiradi va haqiqatdan uzoqlashtiradi; shuning uchun nafsni tiyib, Allohning hidoyatiga amal qilish baxtning kalitidir.
4. Alloh taolo har bir ummatga payg'ambarlar va ilohiy kitoblar orqali hidoyat yo'lini ko'rsatgan, demak, insonning uzrli bahonasi yo'q — u faqat haqni qabul qilishi va Unga iymon keltirishi kerak.