Nəcm surəsi — Ayə 22

Sözlərin izahı:

• تِلْكَ — "o", uzaqda olan bir şeyə işarə edir; burada müşriklərin etdiyi bölgüyə işarədir.
• إِذًا — "elə isə", "belə olduqda" mənasında olub, əvvəlki fikrin nəticəsini bildirir.
• قِسْمَةٌ — "bölgü", "pay bölmə", "paylaşdırma".
• ضِيزَىٰ — "haqsız", "ədalətsiz", "əyri", "zülmkar" mənasındadır. Ərəb dilində bu söz həm haqsızlığı, həm də əyriliyi və nöqsanlığı ifadə edir.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, müşriklərin Allaha aid etdikləri yanlış və haqsız bölgünü qınayır. Onlar özləri üçün oğlan uşaqlarını — yəni sevdikləri, üstün saydıqları nəsli — seçir, Allaha isə qızları — yəni özlərinin də razı qalmadıqları, kiçik saydıqları varlığı — nisbət edirdilər. Belə bir bölgü isə açıq-aşkar ədalətsizdir, haqsızdır və heç bir ağıl və insaf ölçüsünə sığmır.

Bu bölgü nə Allaha yaraşır, nə də həqiqətə uyğundur. Çünki Allah hər şeydən ucadır, Onun heç bir şəriki, bənzəri və ehtiyacı yoxdur. Ona övlad nisbət etmək özü böyük bir yanlışdır; bu yanlışın üstünə bir də "Ona qızları, özünüzə oğlanları" demək — bu, yanlışın da yanlışı, zülmün də zülmüdür. İnsan özü üçün seçmədiyi, razı olmadığı bir şeyi Allaha necə aid edə bilər? Bu, nə ağılın, nə vicdanın, nə də ədalətin qəbul edə biləcəyi bir şeydir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allah haqqında danışarkən, Ona aid bir söz deyərkən son dərəcə diqqətli olmalıyıq. Allahı tanımaq, Onu layiq olduğu kimi uca tutmaq imanın əsasıdır. Kim Allaha yaraşmayan bir sifət, bir övlad, bir şərik nisbət edərsə, o, həqiqətdən uzaqlaşmış olar. Halbuki Allah Öz kitabında Özünü bizə ən gözəl şəkildə tanıtdırmış, peyğəmbərləri vasitəsilə doğru yolu göstərmişdir. İnsanın xoşbəxtliyi yalnız bu doğru yolu tutmaqla, Allahı bir və tək bilməklə, Ona heç bir şeyi şərik qoşmamaqla mümkündür.

Ey insan! Ağlını və qəlbini bir anlıq özünə hakim et. Özün üçün seçmədiyini Allaha necə aid edirsən? Əgər bir şey sənin üçün dəyərsizdirsə, o, Yaradan üçün necə dəyərli ola bilər? Allah hər şeydən müqəddəs və ucadır. Gəl, bu yanlış yoldan dön, Allahı layiq olduğu kimi tanı və tək Ona ibadət et. Çünki həqiqi qurtuluş, əsl ədalət və əbədi səadət yalnız Allahı bir bilməkdə, Onun yolunu tutmaqdadır.