Sure Necm — Ayet 23

Kelime Anlamları:

• İn hiye illâ esmâ: Onlar (putlar) ancak birer isimden ibarettir.
• Semmeytümûhâ: Onları siz isimlendirdiniz.
• Sultân: Delil, kanıt, hüccet.
• Zann: Kesin bilgiye dayanmayan tahmin, kuruntu.
• Hevâ: Nefsin arzusu, isteği.
• Hüdâ: Doğru yol, hidayet.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, müşriklerin putlara dair asılsız iddialarını kökünden söküp atmakta ve onların bu batıl inançlarının ne kadar temelsiz olduğunu gözler önüne sermektedir. Allah Teâlâ, müşriklerin kendilerine erkek çocukları ayırıp kızları O'na nispet etmelerinin ne kadar çelişkili ve adaletsiz bir tutum olduğunu beyan ettikten sonra, bu âyette putların hakikatini açıklamaktadır:

"Onlar (putlar), sizin ve atalarınızın taktığı isimlerden başka bir şey değildir." Yani bu putlar; ne fayda verebilir, ne zarar verebilir, ne de herhangi bir ilâhi vasfa sahiptir. Onlar sadece sizin hayal gücünüzün ürünü olan kuru isimlerden ibarettir. Siz ve sizden önceki atalarınız, kendi hevâ ve heveslerinize uyarak bu cansız varlıklara "ilâh" adını taktınız. Oysa Allah, bu isimlendirmenin doğruluğuna dair hiçbir delil indirmemiştir. Hiçbir vahiy, hiçbir kitap, hiçbir peygamber bu putların ilâh olduğunu tasdik etmemiştir.

"Onlar ancak zanna ve nefislerinin arzusuna uyuyorlar." Müşriklerin bu batıl inançları, ne akla ne de nakle dayanmaktadır. Onlar sadece tahminlere, kuruntulara ve şeytanın süsleyip güzel gösterdiği nefislerinin arzularına uymaktadırlar. Oysa zan, hakikat karşısında hiçbir şey ifade etmez. İnsan, böyle önemli bir konuda —Allah'a ortak koşmak gibi— sadece zanna dayanamaz; kesin bilgi ve vahiy gerekir.

"Andolsun ki onlara Rablerinden hidayet gelmiştir." İşte bu noktada Allah'ın rahmeti tecelli etmektedir. Rabbimiz, bu insanları karanlıkta bırakmamış, onlara peygamberler göndermiş, kitaplar indirmiş ve doğru yolu apaçık göstermiştir. Son peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) aracılığıyla Kur'an-ı Kerim'i göndererek onları şirk karanlığından tevhid aydınlığına çağırmıştır. Hidayet onlara gelmiştir; fakat onlar bu hidayete rağmen yüz çevirmiş, zan ve hevâlarının peşinden gitmeye devam etmişlerdir.

Bu âyet, bizlere şu dersi vermektedir: İnsan, hayatının hiçbir alanında —özellikle inanç konularında— hevâsına ve zannına uymamalıdır. Allah'ın gönderdiği vahiy, en sağlam ve en doğru yoldur. Ne mutlu o kimselere ki, zannı bırakıp yakîne, hevâyı bırakıp vahye tabi olmuşlardır. Onlar, dünyada huzura, ahirette ise ebedî kurtuluşa ermişlerdir. Rabbimiz bizleri de hidayet üzere sabit kılsın, zan ve hevâ tuzağından muhafaza buyursun. Âmin.