سوره نجم — آیه 25

معانی کلمات:

• الْآخِرَةُ: سرای آخرت، جهان پس از مرگ.
• الْأُولَىٰ: سرای نخستین، جهان دنیا.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه میفرماید که نه آنچه مشرکان آرزو میکنند و نه هر آنچه انسانها برای خود میپسندند، بدون خواست و اراده الهی تحقق نمییابد. بلکه مالکیت و فرمانروایی مطلق بر دنیا و آخرت، هر دو، تنها از آنِ خداوند است. اوست که در هر دو سرا هر چه بخواهد انجام میدهد و هر چه را اراده کند عطا میکند یا باز میدارد. هیچ کس — نه بتها، نه شفیعان و نه هیچ موجود دیگری — در این امر سهمی ندارد و همه چیز تحت تدبیر و حکمت خداوند است. بنابراین، آرزوی انسان برای رسیدن به شفاعت یا برآورده شدن خواستههایش، تنها در صورتی محقق میشود که با مشیت الهی هماهنگ باشد و خداوند آن را صلاح بداند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به انسان میآموزد که توحید در ربوبیت و مالکیت، اساس ایمان است؛ یعنی باور داشته باشیم که تنها خداوند بر همه چیز — از دنیا تا آخرت — حاکم است و هیچ قدرتی در برابر اراده او نیست.
• انسان را از وابستگی به غیر خدا باز میدارد و او را به توکل بر خدایی دعوت میکند که مالک همه چیز است و به بندگانش نزدیکتر از هر کسی است.
• آرزوی خیر در دنیا و آخرت، اگر با اخلاص و در چارچوب رضای الهی باشد، امیدی راستین است؛ اما آرزوهای بیپایه که بر غیر خدا تکیه دارند، سرابی بیش نیستند.
• این آیه دل مؤمن را آرام میکند که هر چه خدا بخواهد، همان میشود و او در قبال بندگانش حکیم و مهربان است؛ پس خوشبختی حقیقی در تسلیم شدن به خواست اوست.