Najm surasi — Oyat 25

Kalimalarning ma'nolari:

• الْآخِرَةُ: Oxirat, keyingi dunyo.
• الْأُولَىٰ: Dunyo, birinchi hayot.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo insonlarning xomxayol va behuda orzularini rad etib, ularga haqiqatni bayon qilmoqda. Ba'zi mushriklar butlarini shafoatchi qilib, ular orqali dunyo va oxiratda yaxshiliklarga erishishni orzu qilishardi. Alloh ularning bu xayollarini puchga chiqarib, dunyo ham, oxirat ham butunlay O'zining hukmida ekanini bildirmoqda. Ya'ni, na biror but, na biror mavjudot insonning xohishiga ko'ra biror narsa bera oladi. Dunyo va oxiratdagi barcha ishlar, ne'matlar, mukofot va jazolar faqat Allohning irodasi va hukmi bilan bo'ladi. U xohlagan bandasiga beradi, xohlaganidan esa mahrum qiladi. Hech kim Uning hukmiga aralasha olmaydi va Uning oldida hech qanday shafoatchi Uning iznisiz foyda keltira olmaydi. Demak, inson o'z orzu-umidlarini faqat Allohdan so'rashi va Ungagina tavakkal qilishi lozim.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'minlarga Allohning qudrati va hukmronligi cheksiz ekanini o'rgatadi. Dunyo va oxiratdagi barcha narsalar Uning ixtiyorida bo'lgani uchun, inson faqat Unga yuzlanib, faqat Undan so'rashi kerak.
2. Bu oyat insonni behuda orzular va xurofiy e'tiqodlardan voz kechishga, to'g'ri e'tiqodga, ya'ni tavhidga (yakkaxudolikka) da'vat etadi. Inson o'z hayotini faqat Allohning roziligi yo'lida o'tkazishi va Uning hukmiga rozi bo'lishi kerak.
3. Oyat mo'minlarga umid bag'ishlaydi: Alloh taolo dunyo va oxiratning egasi sifatida o'z bandalarining duolarini eshitadi va ularni ijobat qiladi. Kimki Allohga chin dildan iltijo qilsa, U zot uning orzusini amalga oshirishga qodirdir.
4. Bu oyat insonni dunyo hayotiga berilib ketmaslikdan ogohlantiradi, chunki haqiqiy hayot oxiratdir. Mo'min kishi dunyoni oxirat uchun ziroat qiladigan maydon deb bilishi va ikkala dunyoning yaxshiligini Allohdan so'rashi lozim.