Ан-Наджм сүресі — Аят 28

1. Сөздердің мағынасы:

• الظَّنَّ — осындағы мағынасы: жалған ой, дәлелсіз болжам, құр қиял. Бұл жерде екі ықтималдың бірін басым деп санау (яғни "үстем болжам") мағынасында емес, керісінше, негізсіз, өтірік ой мағынасында қолданылған.
• لَا يُغْنِي — пайда бермейді, орнын толтырмайды, ешбір көмегі тимейді.
• الْحَقِّ — ақиқат, шындық, дәлелді білім.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Аллаһтың періштелерді әйелдер деп атаған кәпірлердің сөзін әшкерелейді. Олардың бұл айтқандарына ешқандай нақты білімі, дәлелі жоқ. Олар тек өздерінің негізсіз болжамына, құр қиялына ғана еріп отыр. Ал шын мәнінде, болжам мен қиял ақиқаттың орнын ешқашан баса алмайды, оған жете алмайды және одан ешбір пайда бермейді. Ақиқатқа жетудің жолы — нақты білім мен дәлел, ал жай болжам адамды шындыққа жеткізбейді.

Бұл аятта Аллаһ періштелерді әйел деп атаудың дәлелсіз, тек қиялға негізделген сөз екенін, ал қиялдың ақиқат алдында ешбір құны жоқ екенін баяндайды. Яғни, діни мәселелерде, әсіресе Аллаһ пен ғайып әлеміне қатысты мәселелерде, тек болжамға сүйенуге болмайды; адам нақты білімге, яғни уахи мен дәлелге сүйенуі керек.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Білімсіз сөйлеуден сақтандыру: Дін ісінде, әсіресе Аллаһ туралы, періштелер туралы айтқанда, тек болжаммен, қиялмен сөйлеуге болмайды. Әрбір сөз нақты білімге негізделуі керек.
• Болжамның ақиқат орнын баспайтынын білу: Қанша күшті болжам болса да, ол шындықтың, дәлелді білімнің орнын баса алмайды. Сондықтан адам өз өмірінде маңызды шешімдерді болжамға емес, анық білімге негіздеуі тиіс.
• Исламның білімге шақыруы: Ислам — білім мен дәлел діні. Ол адамды ойлануға, зерттеуге, ақиқатты іздеуге шақырады. Бұл аят мұсылманды білімге ұмтылуға, надандықтан аулақ болуға тәрбиелейді.
• Құранның даналығы: Құран адамның әлсіз жағын — яғни негізсіз болжамға еруін — ашып, оны шындыққа жетелейді. Бұл Құранның адамзатқа деген рақымы мен даналығын көрсетеді.
• Ақиқатқа құрмет: Ақиқат — қымбат нәрсе, оған тек таза білім мен шынайы ізденіс арқылы жетуге болады. Бұл аят адамды ақиқатты құрметтеуге, оны жеңіл-желпі болжамдармен араластырмауға үйретеді.