Najm surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• laysa lil-insoni illa ma sa'aa: inson uchun faqat o'zi qilgan sa'y-harakati (qilgan amali) bor, xolos.

Tafsir:

Ushbu oliy oyatda Alloh taolo bandalariga muhim bir haqiqatni bayon qilmoqda: har bir inson faqat o'zi qilgan amalining natijasiga ega bo'ladi. Ya'ni, insonning qilgan yaxshi amallari, sa'y-harakatlari, mehnati va ezgu niyatlari uchungina mukofot oladi. Boshqa birovning qilgan yaxshiligi yoki boshqa birovning gunohi unga tegishli emas. Xuddi shuningdek, hech kim boshqa birovning gunohi uchun javobgarlikka tortilmaydi. Har kim o'zi qilgan ishining natijasini ko'radi — yaxshi amal qilsa, yaxshi mukofot oladi, yomon amal qilsa, uning jazosini ham o'zi tortadi. Bu oyat insonni mas'uliyatga, o'z amallariga e'tiborli bo'lishga va faqat o'zi qilgan ezgu ishlar bilangina najot topishga chorlaydi. Shuningdek, bu oyatda insonning niyati ham e'tiborga olinishi ta'kidlanadi — qilgan amali bilan birga niyati ham hisobga olinadi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonga o'z hayotini to'g'ri yo'lga qo'yish, faqat o'zi uchun foydali bo'lgan amallarni qilishga undaydi. Chunki har bir inson o'zi ekkanini o'radi.
2. Bu oyatda adolatning eng oliy darajasi namoyon bo'ladi — hech kim boshqaning gunohi uchun jazolanmaydi, hech kim boshqaning savobiga ham sherik bo'lolmaydi. Bu esa inson qalbida Allohning adolatiga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi.
3. Inson hech qachon umidsizlikka tushmasligi kerak — chunki u qancha sa'y-harakat qilsa, shuncha natijaga erishadi. Alloh hech kimning mehnatini zoye qilmaydi.
4. Bu oyat insonni dangasalikdan, boshqalarning amaliga tayanib yurishdan qaytaradi va har kimni o'z mehnati bilan yashashga, o'z hayotini o'zi qurishga da'vat etadi.
5. Islom dinida har bir insonning shaxsiy mas'uliyati va erkin irodasi e'tirof etilganini ko'rsatadi — bu esa insonning qadr-qimmatini yuksaltiradi va uni faol hayotga undaydi.