سوره قمر — آیه 12

معانی کلمات:

• فَجَّرْنَا: شکافتیم و جاری ساختیم.
• عُیُونًا: چشمهها (جمعِ عین).
• فَالْتَقَى الْمَاءُ: پس به هم رسید آب (آب آسمان و آب زمین).
• عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ: بر کاری که مقدر و حتمی شده بود (یعنی غرق شدن و هلاکت).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بیان یکی از مراحل عذاب قوم نوح (علیهالسلام) میپردازد. پس از آنکه حضرت نوح (علیهالسلام) دعا کرد و از خداوند یاری خواست، خداوند دعای او را اجابت فرمود. او دستور داد درهای آسمان گشوده شود و بارانی سیلآسا و بیوقفه ببارد. در همین حال، زمین نیز به فرمان خدا شکافته شد و از تمام نقاط آن چشمههای عظیمی از آب جوشان بیرون زد. این دو آب عظیم — آب باران از آسمان و آب چشمهها از زمین — به یکدیگر پیوستند و دریا و طوفانی عظیم پدید آوردند. این تلاقی آبها بر اساس فرمان و تقدیر الهی بود که از پیش برای هلاکت قوم کافر و نافرمان رقم خورده بود. هیچ نیرویی نتوانست در برابر این اراده الهی بایستد و همه کسانی که ایمان نیاورده بودند، در این طوفان عظیم غرق شدند، مگر آنان که خداوند نجاتشان را خواسته بود.

فواید و پیامهای آیه:

• قدرت بیپایان خداوند: این آیه نشان میدهد که خداوند برای نابودی ظالمان و کافران، از هر وسیلهای استفاده میکند؛ حتی آب که مایه حیات است، به فرمان او مایه نابودی میشود. این قدرت، انسان را به خشوع و فروتنی در برابر خالق دعوت میکند.
• سنت الهی در یاری رساندن به مؤمنان: خداوند هرگز بندگان صالح و مؤمن خود را تنها نمیگذارد. همانطور که دعای نوح (علیهالسلام) را اجابت کرد و او و همراهانش را نجات داد، مؤمنان نیز در هر زمان میتوانند به یاری خداوند امیدوار باشند.
• قطعیت اراده الهی: هیچ چیز نمیتواند مانع اجرای فرمان خدا شود. وقتی خداوند اراده کند که قومی هلاک شوند، تمام اسباب و عوامل برای این کار فراهم میشود. این امر، انسان را به تفکر در عاقبت کارهایش دعوت میکند و او را به سوی اطاعت از خداوند سوق میدهد.
• عبرتآموزی از تاریخ: داستان قوم نوح (علیهالسلام) برای ما درس است که عاقبت تکذیب پیامبران و سرپیچی از فرمان خداوند، هلاکت و نابودی است. این داستانها در قرآن ذکر شدهاند تا ما از آنها پند بگیریم و راه رستگاری را در پیش بگیریم.