Ар-Рахман сүрөсү — Аят 24

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْجَوَارِ — деңизде жүрүүчү кемелер.
• الْمُنشَآتُ — курулган, жасалган; бийик көтөрүлгөн, кырдуу-кырдуу кылып курулган кемелер.
• الْأَعْلَامِ — тоолор; «عَلَم» сөзүнүн көптүк түрү, бул жерде бийиктиги жана чоңдугу тоолорго окшошкон кемелерди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өзүнүн кудуретинин жана жаратуучулук күчүнүн дагы бир далилин көрсөтүп жатат: деңиздерде жүзгөн, бийиктиги жана чоңдугу менен тоолорго окшошкон улуу кемелер Анын гана бийлигинде жана башкаруусунда. Бул кемелер адамдар тарабынан курулган, бирок алардын деңиз үстүндө жүзүшү, шамалга каршы турушу жана адамдарга пайда алып келиши — баары Аллахтын кудурети жана мээрими менен гана ишке ашат. Аллах Таала жалгыз Өзү бул кемелерди кыймылга келтирет, аларды башкарат жана алар аркылуу адамдарга соода-сатык, жүк ташуу, саякаттоо сыяктуу көптөгөн пайдаларды берет. Ошентип, бул аят Аллахтын жалгыздыгын, Анын кудуретинин чексиздигин жана пенделерине болгон мээримин даңазалайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Деңиздерде тоолордой болуп жүзгөн кемелерди жаратуу жана башкаруу — Аллахтын кудуретинин ачык далили. Бул бизди Аллахтын улуулугун терең түшүнүүгө жана Ага болгон ишенимди бекемдөөгө чакырат.
• Аллахтын мээрими: Аллах кемелерди адамдардын пайдасына багыттап, алар аркылуу соода, саякат жана башка көптөгөн жакшылыктарды жараткан. Бул Аллахтын пенделерине болгон мээримин жана камкордугун көрсөтөт.
• Табияттагы белгилерди ойлонуу: Аят бизди деңиздерге, кемелерге жана алардын кыймылына көңүл буруп, Аллахтын жаратуучулук күчүн ойлонууга чакырат. Ар бир жаратылган нерсе — Аллахтын бар экендигинин жана бирдигинин далили.
• Ыраазычылык жана шүгүр кылуу: Аллах бизге деңиздерди, кемелерди жана алар аркылуу келген пайдаларды берген. Бул бизди Аллахка шүгүр кылууга, Анын берген ныкматтарын баалоого жана аларды туура пайдаланууга үндөйт.
• Исламдын илимге жана өнүгүүгө болгон мамилеси: Кемелерди куруу, деңизде жүзүү — илимдин жана технологиянын жетишкендиктери. Ислам илимди, изилдөөнү жана өнүгүүнү колдойт, анткени булар Аллахтын жараткан нерселерин түшүнүүгө жана адамзатка пайда алып келүүгө жардам берет.