سوره واقعه — آیه 51

معانی کلمات:

• ضالّون: گمراهان، کسانی که از راه حق و هدایت منحرف شده‌اند.
• مکذّبون: تکذیب‌کنندگان، کسانی که وعده‌های الهی (مانند رستاخیز و جزا) را دروغ می‌شمارند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر سرنوشت پیشینیان گمراه و تکذیب‌کننده، خطاب را متوجه مشرکان مکه و همه منکران معاد می‌کند و می‌فرماید: «سپس ای گمراهانی که از راه هدایت منحرف شده‌اید و ای کسانی که وعده‌های خدا را درباره رستاخیز و پاداش و کیفر دروغ می‌پندارید!» این خطاب، هشداری جدی و تهدیدی صریح است که آنان را از غفلت بیدار می‌کند و به آنان می‌فهماند که عاقبتِ گمراهی و تکذیب، عذابی سخت و دردناک است. آنان که در دنیا با لجاجت، حق را نپذیرفتند و پیامبران را دروغگو خواندند، در آخرت با خواری و ذلت، نتیجه کردار خود را خواهند دید. این آیه در ادامه بیان می‌کند که آنان از درخت زقوم که تلخ‌ترین و بدترین خوراکی‌هاست خواهند خورد و شکم‌های خود را از آن پر خواهند کرد و بر روی آن، آبی جوشان و سوزان می‌نوشند که هرگز عطش آنان را فرو نمی‌نشاند، همانند شترانی که به بیماری تشنگی مبتلا شده‌اند و هر چه آب می‌نوشند، سیراب نمی‌شوند.

فواید و پیام‌ها:

1. گمراهی و تکذیب حق، دو صفت ناپسندی هستند که انسان را به بدترین سرانجام می‌رسانند؛ پس باید از آنان پرهیز کرد و همواره در مسیر هدایت و تصدیق پیامبران گام برداشت.
2. این آیه نشان می‌دهد که خداوند عادل است و هیچ‌کس را بدون اتمام حجت عذاب نمی‌کند؛ زیرا پیش از عذاب، با بیان روشن، گمراهان و تکذیب‌کنندگان را مورد خطاب قرار می‌دهد تا عذرشان برطرف شود.
3. یادآوری عذاب قیامت، انسان را به توبه و بازگشت به سوی خدا ترغیب می‌کند و او را از سرکشی و انکار نعمت‌ها و وعده‌های الهی بازمی‌دارد.
4. قرآن کریم با این هشدارها، رحمت خود را نشان می‌دهد که پیش از وقوع عذاب، بندگان را آگاه می‌سازد تا شاید به راه راست بازگردند و از عذاب نجات یابند.