Vaqiə surəsi — Ayə 59

Söz izahı:

• أَأَنتُمْ — “Sizmi?” mənasını verir, sual bildirir.
• تَخْلُقُونَهُ — “Onu yaradırsınız?” deməkdir; burada “onu” əvəzliyi qadının bətninə atılan nütfəyə (məniyə) işarə edir.
• أَمْ — “Yoxsa?” mənasında olan bağlayıcıdır, iki seçim arasında sual yaradır.
• نَحْنُ — “Biz” — Allahın Öz zatına işarə edən əvəzlikdir.
• الْخَالِقُونَ — “Yaradanlar” — yoxdan var edənlər mənasındadır.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Uca Allah insana xitab edərək onu dərindən düşünməyə çağırır. İnsan öz varlığının mənşəyini, necə yarandığını bir anlıq düşünsün: kişidən çıxan o kiçicik nütfə qadının bətninə düşür, orada qorunur, böyüyür və tədricən canlı bir insana çevrilir. Bəs bu nütfəni insan şəklində kim yaradır? Onu gözü, qulağı, ürəyi, beyni olan bir varlığa çevirən sizsinizmi, yoxsa Bizik?

Ayə insanın acizliyini və Allahın qüdrətini göz önünə qoyur. İnsan yalnız bir vasitədir; o, öz iradəsi ilə bu işi görə bilməz. Nütfəni yaradan, ona can verən, onu təkamül mərhələlərindən keçirərək kamil insan halına gətirən yalnız Allahdır. Əgər insan bir anlıq öz gücünə arxalanırsa, bu ayə ona xatırladır ki, ən kiçik bir canlının belə yaradılışında onun heç bir payı yoxdur.

Bu sual insanı təfəkkürə, şükrə və təvazökarlığa dəvət edir. İnsan öz yaradılışını düşündükcə Allahın varlığını və birliyini daha dərindən dərk edir. Hər bir insanın yaranması Allahın sonsuz elminin, qüdrətinin və mərhəmətinin açıq-aydın dəlilidir. Bu ayə bizə öyrədir ki, həyatımızın hər anında Allahın qüdrətini xatırlayaq, Ona şükür edək və yalnız Ona ibadət edək. Çünki yaradan Odur, qurtaran Odur, ruzi verən Odur. İnsan nə qədər güclü olsa da, bir nütfəni yaratmaqdan belə acizdir. Bu isə iman gətirən qəlb üçün ən böyük dərsdir.