Аль-Анам сүресі — Аят 132

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلِكُلٍّ (уә ликуллин): әрқайсысы үшін, әрбір адам үшін.
• دَرَجَاتٌ (даражат): дәрежелер, сатылар, деңгейлер.
• مِمَّا عَمِلُوا (миммә ғамилү): олардың істеген істеріне қарай.
• بِغَافِلٍ (биғафилин): бейқам, назардан тыс қалдырушы емес.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта әрбір адамның істеген ісіне қарай өз дәрежесі болатынын хабарлайды. Яғни, кім Аллаһқа құлшылық етіп, жақсылық жасаса — оның дәрежесі жоғары болады, ал кім күнә жасап, бұйрықтан бас тартса — оның да өз орны бар. Бұл дәрежелер тек қана ақыретте емес, осы дүниеде де әркімнің ісіне сай белгіленеді. Көп жақсылық пен аз жақсылық, көп жамандық пен аз жамандық — бәрі бірдей емес. Сондай-ақ, басшы мен бағынушы, үйретуші мен үйренуші де бірдей болмайды. Әркім өз еңбегінің жемісін алады.

Аллаһ Тағала пенделерінің істеген істерінен ешқашан бейқам емес. Ол әрбір істі көріп, біліп тұрады. Кішкентай болсын, үлкен болсын — ешбір амал Одан жасырын қалмайды. Сондықтан әркім өз ісіне қарай лайықты жазасын немесе сыйын алады. Бұл аят адамдарды жауапкершілікке шақырып, әрбір істің есебі бар екенін ескертеді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ әрбір адамның ісін толық біледі, ешнәрсе Одан жасырын емес. Бұл — адамды жақсылыққа ұмтылдырып, жамандықтан сақтандыратын үлкен үміт пен қорқыныш.
• Әркімнің орны өз еңбегіне қарай белгіленеді. Бұл әділеттіліктің көрінісі — жақсылық жасаған адам зая кетпейді, жамандық жасаған адам жазасыз қалмайды.
• Ислам діні адамды жауапкершілікке, әділдікке және еңбекқорлыққа шақырады. Бұл — адам баласын қоғамда да, жеке өмірінде де тура жолға бастайтын ұлы қағида.
• Аллаһтың әрбір істі көріп-біліп тұруы — мүмін үшін үлкен жұбаныш әрі күш. Себебі ол жақсылық жасағанда, ешкім көрмесе де, Аллаһ көреді деп сенеді.