انعام سۈرىسى — ئايەت 28

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• بَدَا: ئاشكارا بولدى، كۆرۈندى.
• يُخْفُونَ: يوشۇرۇۋاتقان، مەخپىي تۇتۇۋاتقان.
• رُدُّوا: قايتۇرۇلسا، دۇنياغا قايتۇرۇلغان بولسا.
• لَعَادُوا: چوقۇم قايتىپ كەتتى، يەنە قايتىدۇ.
• نُهُوا: چەكلەنگەن، مەنئى قىلىنغان.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئۆتكەن ئايەتلەردە تىلغا ئېلىنغان كاپىرلارنىڭ دەۋاسىغا رەددىيە بېرىدۇ. ئۇلار قىيامەت كۈنى ئازابقا دۇچ كەلگەندە: «بىزنى دۇنياغا قايتۇرساڭ، ئىمان ئېيتىپ، پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلاتتى» دەپ ئۈمىدسىزلىكتىن تەلەپ قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ بۇ سۆزىنىڭ يالغانلىقىنى، ھەمدە ئۇلارنىڭ ئەمەلىي ئەھۋالىنى ئاشكارىلايدۇ.

يەنى: ئۇلارنىڭ دەۋاسى ئاساسسىز. چۈنكى قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ ئۆز ئەزالىرى (قول-پۇت، تەرە قاتارلىقلار) ئۇلارنىڭ دۇنيادا قىلغان كۇفرى ۋە مۇناپىقلىقىغا گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ئۇلار دۇنيادا «بىز مۇشرىك ئەمەس» دەپ يوشۇرغان ئىشلىرى ئاشكارا بولىدۇ. ئەگەر ئۇلار دۇنياغا قايتۇرۇلغان تەقدىردىمۇ، ئۇلار چەكلەنگەن كۇفرى ۋە گۇناھ-مەئسىيەتلەرگە يەنە قايتىدۇ. ئۇلارنىڭ «ئىمان ئېيتىمىز» دېگەن ۋەدىسى پۈتۈنلەي يالغان.

بۇ ئايەت ئىنساننىڭ پەقەت ئازاب كۆرگەندە تەۋبە قىلىشىنىڭ ھەقىقىي ئەمەسلىكىنى، بەلكى ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ۋاقىتلىق ئىلتىماس قىلىشى ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئەگەر ئۇلارغا يەنە بىر پۇرسەت بېرىلسە، ئۇلار يەنە ئەسكى ئەمەللىرىگە قايتىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەممە ئىشنىڭ ئاشكارىسىنى بىلىدۇ، يوشۇرۇن ئىشلارنىمۇ بىلىدۇ. ئىنسان قانداقلا يوشۇرسىمۇ، ھەقىقەت بىر كۈنى ئاشكارا بولىدۇ.
• ئىمان ۋە تەۋبە پەقەت دۇنيا ھاياتىدا قوبۇل قىلىنىدۇ. ئاخىرەتتە ئازاب كۆرگەندىن كېيىن قىلىنغان تەۋبە ئەمەلىي ئەمەس، چۈنكى ئۇ ۋاقىتتا ئىنسان پەقەت ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئىلتىماس قىلىدۇ.
• ئىنسان ئۆز ئەمەلىنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ھازىردىن تارتىپ ھېس قىلىشى كېرەك. ئەگەر كىشى ھەقىقىي ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەل قىلسا، ئۇنىڭ ئۈچۈن دۇنيادىلا پۇرسەت بار.
• بۇ ئايەت ئىسلامغا چاقىرىدۇ: ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا دۇنيادا پۇرسەت بېرىدۇ، ئۇلارنى سىنايدۇ. كىمكى ھەقىقىي ئىمان ئېيتىپ، ياخشى ئەمەل قىلسا، ئۇنىڭ ئۈچۈن جەننەت بار. ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ، ئۇ تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• قۇرئان كەرىم ئىنساننىڭ ئەقلىنى ۋە ۋىجدانىنى ئويغىتىدۇ، ئۇنى ھەقىقەتكە يېتەكلەيدۇ. بۇ ئايەت ئىنساننىڭ ئۆزىنى ئالدىماسلىقى، ھەقىقەتنى ئېتىراپ قىلىشى ۋە ئاللاھقا قايتىشى كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.