سوره قلم — آیه 25

معانی کلمات:

• غَدَوْا: صبحگاهان رفتند، در ابتدای روز حرکت کردند.
• حَرْدٍ: منع و بازداشتن، یا قصد و ارادهٔ شدید بر کاری (در اینجا: منع فقرا از ثمرهٔ باغ).
• قَادِرِينَ: توانایان، کسانی که خود را بر انجام کاری توانا میپندارند.

تفسیر آیه:

آنها بامدادان در حالی که بر منع کردن مساکین از میوههای باغشان عزم راسخ داشتند، به سوی باغ خود حرکت کردند و در تصور خود، خود را کاملاً توانا بر اجرای این نقشهٔ شوم میدیدند. گویی هیچ مانعی را در برابر ارادهٔ خود نمیشناختند و مطمئن بودند که میتوانند آنچه را که در دل دارند، عملی سازند. اما غافل از آنکه خداوند متعال بر همهچیز تواناست و تدبیر او بر تدبیر بندگان غالب است. آنان با این تصمیم ناپسند، نه تنها به فقرا ظلم کردند، بلکه خود را در معرض خشم و عذاب الهی قرار دادند، چنانکه در آیات بعدی نتیجهٔ این کارشان را دیدند که باغشان نابود شد و به جای آنکه به آرزوی خود برسند، به حسرت و پشیمانی گرفتار آمدند.

فواید و درسهای آیه:

• انسان هر چقدر هم که خود را توانا و مقتدر ببیند، نباید از یاد خدا غافل شود و گمان کند که ارادهاش بدون اذن الهی تحقق مییابد؛ چرا که قدرت حقیقی از آنِ خداست و اوست که بر همهچیز چیره است.
• بخل و منع خیر از دیگران، صفتی نکوهیده است که انسان را به نابودی و حسرت میکشاند؛ در حالی که انفاق و بخشش، سبب برکت و رحمت الهی در زندگی میشود.
• این آیه هشدار میدهد که برنامهریزیهای نادرست و مبتنی بر ظلم، هرچند در ظاهر موفق به نظر برسند، در نهایت به شکست و ندامت میانجامند و هیچ قدرتی در برابر مشیت الهی دوام نمیآورد.