سوره اعراف — آیه 175

معانی کلمات:

• فَانْسَلَخَ مِنْهَا: از آن بیرون رفت و جدا شد؛ مانند مار که از پوست خود بیرون می‌آید.
• فَأَتْبَعَهُ الشَّیْطَانُ: شیطان او را درک کرد و قرین و همراه او شد.
• الْغَاوِینَ: گمراهان و زیان‌کاران.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! بر امت خود بخوان و بازگو کن سرگذشت آن کسی (از بنی‌اسرائیل) که به او آیات و نشانه‌های خود را دادیم و او آن‌ها را فراگرفت و حقیقت را فهمید، اما به آن عمل نکرد و آن را پشت سر انداخت و با کفر ورزیدن، از آن آیات بیرون رفت؛ همان‌گونه که مار از پوست خود بیرون می‌رود و هیچ بهره‌ای از آن نمی‌برد. پس شیطان او را درک کرد و قرین او شد و او را به دنبال خود کشاند، تا آنجا که از گمراهان و هلاک‌شدگان گردید؛ در حالی که پیش از آن از هدایت‌یافتگان و رستگاران بود. این سرگذشت، عبرتی بزرگ است برای کسانی که علم و دانش دارند، اما از آن بهره‌ای نمی‌برند و آن را وسیله‌ای برای هدایت و عمل صالح قرار نمی‌دهند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. علم و دانش به تنهایی کافی نیست؛ آنچه انسان را نجات می‌دهد، عمل به دانسته‌ها و پایبندی به حق است. عالمی که به علم خود عمل نکند، مانند این شخص، از آیات الهی بیرون می‌رود و گرفتار شیطان می‌شود.
2. این آیه هشداری است برای علما و دانشمندان که اگر علم خود را وسیله‌ای برای تکبر، دنیاطلبی یا گناه قرار دهند، سرنوشتی دردناک‌تر از جاهلان خواهند داشت؛ زیرا حجت بر آنان تمام‌تر است.
3. وسوسه‌های شیطان زمانی بر انسان چیره می‌شود که او از یاد خدا و آیات او فاصله بگیرد؛ پس ماندن در مسیر هدایت، نیازمند استمرار در عمل به دستورات الهی و پرهیز از سستی است.
4. قرآن کریم با بیان داستان‌های گذشتگان، ما را بیدار می‌کند تا از سرنوشت کسانی که علم را رها کردند و به گمراهی افتادند، عبرت بگیریم و همواره در پی تزکیه نفس و عمل صالح باشیم تا مشمول رحمت و هدایت الهی بمانیم.