Qiyoma surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• Zālik (ذَٰلِكَ): O‘sha zot, ya’ni insonni yaratgan va unga shakl bergan Alloh taolo.
• Biqādir (بِقَادِرٍ): Qodir bo‘lgan, hech narsadan ojiz bo‘lmagan zot.
• Yuḥyil-mawtā (يُحْيِيَ الْمَوْتَىٰ): O‘liklarni tiriltirish, ularga qaytadan jon berish.

Tafsir:

Bu savol insonni o‘ylashga va aqlini ishlatishga chorlaydi. Alloh taolo avvalgi oyatlarga ishora qilib, insonning yaratilish bosqichlarini eslatadi: u avval zaif bir nutfadan (bir tomchi suvdan) yaratildi, so‘ng laxta qonga aylandi, keyin Alloh uni shakllantirdi va eng go‘zal suratda yaratdi. Shuningdek, U insondan erkak va ayol juftliklarini yaratdi. Endi shu zot — o‘sha kuchsiz nutfani bosqichma-bosqich rivojlantirib, mukammal inson qilib yaratgan Alloh — o‘liklarni qayta tiriltirishga qodir emasmi? Albatta, U qodirdir! Chunki birinchi yaratishni amalga oshirgan zot uchun qayta yaratish osonroqdir. Bu yerda Alloh taolo insonning yaratilishidagi qudratini dalil qilib, oxiratda qayta tirilish haqiqat ekanini isbotlamoqda. Demak, bu savolga javob: "Ha, albatta, U o‘liklarni tiriltirishga qodirdir" — deb beriladi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonni o‘z yaratilish tarixi haqida fikr yuritishga undaydi. Kim o‘zining zaif nutfadan bosqichma-bosqich yaratilganini o‘ylab ko‘rsa, Allohning qudratini tan oladi va oxiratga ishonchi mustahkamlanadi.
2. Alloh taoloning qudrati hech narsa bilan cheklanmagan. U birinchi marta yaratishga qodir bo‘lgan zot, qayta tiriltirishga ham albatta qodirdir. Bu mo‘min qalbini sokinlik va ishonch bilan to‘ldiradi.
3. Ushbu oyat insonni gunohlardan qaytaradi va uni hisob-kitob kuni haqida ogohlantiradi. Kimki o‘liklarning tiriltirilishiga ishonsa, bu dunyoda to‘g‘ri yo‘ldan yurishga harakat qiladi.
4. Alloh taoloning rahmati va hikmati shundaki, U bandalarini behuda yaratmagan, balki ularni sinov uchun yaratib, oxiratda ularga adolatli jazo yoki mukofot beradi. Bu esa inson hayotiga ma’no va maqsad bag‘ishlaydi.