Inson surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• “هديناه” – unga yo‘l ko‘rsatdik, bayon qildik va o‘rgatdik.
• “السبيل” – yo‘l, ya’ni haq va botil, yaxshilik va yomonlik yo‘li.
• “شاكرًا” – shukr qiluvchi, ya’ni iymon keltirib, Allohning ne’matlariga shukr qiluvchi banda.
• “كفورًا” – kufr qiluvchi, ya’ni Allohning ne’matlarini inkor etuvchi va jahldor banda.

Tafsir:

Alloh taolo insonni aralash nutfadan (erkak va ayol suvidan) yaratdi va uni sinovdan o‘tkazish uchun eshituvchi quloq va ko‘ruvchi ko‘z berdi. So‘ngra unga Payg‘ambarlar orqali hidoyat yo‘lini bayon qildi va aniq ko‘rsatdi: haq yo‘l – bu iymon va shukr, botil yo‘l – bu kufr va jahldorlik. Inson endi o‘z ixtiyori bilan ikki yo‘ldan birini tanlaydi: yo Allohning ne’matlariga shukr qilib, iymon keltiradi va to‘g‘ri yo‘ldan boradi, yoki bu ne’matlarni inkor etib, kufr yo‘lini tutadi. Alloh hech kimni majburlab iymon keltirmaydi, balki yo‘lni ko‘rsatib, ixtiyorni insonning o‘ziga beradi.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonning ixtiyor erkinligini va mas’uliyatini ta’kidlaydi: har kim o‘z tanlovi uchun javobgardir.
• Allohning rahmati va adolati shundaki, U bandalariga yo‘lni bayon qilib, dalillar va hujjatlar bilan hidoyatni osonlashtirgan.
• Iymon va shukr – najot yo‘li, kufr va jahldorlik – halokat yo‘li ekanini anglab, inson doimo yaxshilikni tanlashga intilishi kerak.
• Bu oyat insonni o‘z hayotini o‘ylashga, qilgan tanlovlarini tekshirishga va Allohning ne’matlariga shukr qilishga chorlaydi.